Breskens geëvacueerd om bommen, de visser mort: 'kouwe drukte'

BRESKENS, 24 OKT. “Een hoop kouwe drukte.” De bejaarde visser uit Breskens schopt eens met zijn klomp tegen de straatstenen. Vanmorgen, in alle vroegte, is zijn dorp voor een groot deel geëvacueerd in verband met de demontage van bommen uit de Tweede-Wereldoorlog. Ongeveer 2.100 mensen moesten in totaal 950 woningen verlaten. Enkele maanden geleden werden bij graafwerkzaamheden aan de rand van het dorp twee bommen van duizend pond uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Verder onderzoek leverde nog drie stuks op.

De laatste bom trof men onder een woning in aanbouw aan. Het huis, waarvan de buitenmuren al stonden, is afgebroken.

Ongeveer 350 medewerkers van politie, GGD, brandweer en Rode Kruis hielpen de bewoners en enkele duizenden honden, katten en vogels vanmorgen bij de evacuatie. Het 'rampgebied' werd vervolgens hermetisch afgesloten.

De bejaarde visser woont net buiten het evacuatiegebied en mag dus in zijn woning blijven. Wel is hem dringend aangeraden vanmiddag, als de bommen worden gedemonteerd, binnen te blijven, met de deuren en ramen gesloten. “Een hoop heisa om niks”, vindt hij. “Er zijn zo vaak bommen door vissersschepen bovengehaald. En die werden dan zo op de kade gelegd. Niemand die zich daar bijzonder druk om maakte.”

Het is niet voor het eerst dat in Zeeland bommen uit de Tweede Wereldoorlog worden gevonden. Eerder al werden Vlissingen en het dorp Noordwelle op Schouwen-Duiveland ontruimd, omdat er vliegtuigbommen waren ontdekt. De Schelde was in de oorlogsjaren als toegangspoort naar Antwerpen van groot strategisch belang. De geallieerden lieten duizenden bommen vallen in de zones langs de rivier. Breskens werd daarbij zwaar getroffen. Het dorp werd in september 1944 vrijwel geheel verwoest. Van de ruim drieduizend bewoners kwamen er 225 om het leven en naar schatting tachtig tot honderd Duitsers konden zich evenmin in veiligheid brengen.

“Dat was pas erg”, zegt de visser. Hij herinnert zich die gebeurtenissen nog als de dag van gisteren. Mopperend zet hij zich in beweging, op naar de dranghekken, van waarachter hij enkele tientallen politieagenten kan bekijken. Die agenten, met oranje hesjes, controleren in de hoofdstraat of alle panden zijn verlaten. De meeste evacués laten de actie gelaten over zich heen komen. De kinderen hebben vrij van school en veel gezinnen maken er een 'gezellig dagje' van. “Wij gaan zo winkelen in Sluis”, meldt een moeder, terwijl zij haar opgewonden kinderen op de achterbank van de auto tot stilte maant.

Voor degenen die er niet op uit wilden en ook niet bij familie of vrienden terecht konden, is opvang geregeld in een nabij gelegen recreatiecentrum. De bejaarden van tehuis Ter Schelde uit Breskens zijn vandaag ondergebracht in een apart centrum. Het bejaardentehuis viert juist deze week zijn 25-jarig jubileum. De geplande poffertjesmiddag moest in verband met de evacuatie worden uitgesteld. Ook het veerplein van de pont tussen Vlissingen en Breskens valt binnen de gevarenzone van 600 meter rondom het terrein waar de vijf Engelse duizendponders liggen. Iets voor twaalven is de veerverbinding stilgelegd. Het verkeer moet, tot het eind van de middag, een omweg nemen via het veer Kruiningen-Perkpolder.

De operatie loopt gesmeerd, meldde politievoorlichter H. Kramer rond elf uur opgetogen. Eén bom is al blootgelegd. Na het middaguur beginnen medewerkers van het Explosieven Opruimingscommando met het onschadelijk maken van de projectielen. De bommen zullen waarschijnlijk vandaag nog op zee tot ontploffing worden gebracht.

    • Annet van Eennennaam