Nachtelijk parkeerwonder op de Nieuwmarkt

Amsterdam knaagt gestaag aan het aantal parkeerplaatsen op straat. In twee jaar tijd zijn er 724 weggehaald. We liggen op schema, zegt de wethouder, die zo het autoverkeer wil indammen. Het gaat te snel, vinden de winkeliers.

AMSTERDAM, 23 OKT. Zaterdagavond. Ze willen naar de stad en ze willen met de auto. Half negen en in het centrum van Amsterdam toert een draaimolen van auto's rond. Met een bezettingsgraad die de carpoolstrook jaloers zou maken en het geluidsvolume van een volwassen disco. Nou alleen nog een parkeerplaats en ze kunnen erop los. Ze rijden rustig een half uur of drie kwartier rondjes, op zoek naar die ene gratis parkeerplaats op straat, voordat ze zich laten overhalen om een dure garage op te zoeken.

En dan, na het zoveelste rondje, voltrekt zich het wonder. De Nieuwmarkt, het met hekken omzoomde plein rond de Waag, spreidt zijn armen om de auto's te ontvangen. Aan één zijde is het hek los en de auto's stromen binnen. Niemand heeft het opengezet. De stadswachten hebben een sleutel, de marktmeester ook, de politie en de rayonmanager van stedelijk beheer - maar die zijn met geen vinger aan het slot geweest, bezweren ze. Het hek bezwijkt vanzelf, elke zaterdagavond opnieuw, onder de collectieve druk op de schaarse parkeerruimte.

Parkeerbeleid is het precisiewapen van het Amsterdamse Verkeers- en Inrichtingsplan (VIP). Afgelopen week maakte het college van burgemeester en wethouders de balans op van twee jaar parkeerbeleid in de binnenstad. Overmorgen vergadert een commissie van de gemeenteraad erover. Doel van het VIP is “terugdringing van het niet noodzakelijke autoverkeer om de leefbaarheid en de bereikbaarheid van de binnenstad te waarborgen”. Daartoe zullen tot het jaar 2005 op straat 7.200 parkeerplaatsen verdwijnen (van de circa 19.000 die er in 1993 waren), waarvoor er 4.200 in garages terugkomen. Het moet tot resultaat hebben dat de automobiliteit in de binnenstad afneemt van 333.000 kilometer in 1993 tot 250.000 kilometer in 2005.

Dat laatste gebeurt (nog) niet. Het autoverkeer in de stad neemt nog altijd niet af maar toe en daarmee groeit ook de druk op het parkeerareaal. Het strenge parkeerbeleid (wielklem bij te lang parkeren; wegslepen bij fout-parkeren) is dus onontbeerlijk, om het centrum van Amsterdam bereikbaar te houden, aldus A. van Rijnberk, hoofd van de afdeling Verkeer op het stadhuis. Tien jaar geleden stonden de straten van 's ochtends vroeg tot 's avonds zes vol auto's, nu is overdag altijd wel een plek te vinden. Volgens tellingen van Parkeerbeheer is zo'n 10 à 15 procent van de capaciteit permanent leeg, met dien verstande dat elke lege plek binnen een kwartier weer wordt opgevuld.

Het is vooral te doen geweest om het weren van het woon-werkverkeer, het kantoorpersoneel dat 's ochtends om half negen per karavaan uit Almere aankomt en tot 's avonds blijft staan. En dat is gelukt. Door de bewoners een vergunning te geven en de parkeermeters flink duurder te maken (vier gulden per uur) is de autoforens vrijwel uit de stad geweerd.

Maar nu klagen winkeliers dat ook hun klanten - die zeker tot het noodzakelijke autoverkeer worden gerekend - niet meer voor de deur kunnen parkeren en tenslotte weg zullen blijven. In het gebied rond de Nieuwmarkt, zegt vice-voorzitter W. Boef van de vereniging voor Chinese ondernemers, is de omzet in sommige gevallen met 40 tot 50 procent gedaald in de afgelopen zes jaar.

Rayonmanager Binnenstad F. Cornelis van de dienst stedelijk beheer gaf het vorige week toe op een inspraakavond: in het gebied rond de Nieuwmarkt is de parkeerbalans enigszins uit zijn evenwicht geraakt. In plaats van geleidelijk tot 2005 het beoogde aantal parkeervakken op straat terug te brengen, is zijn dienst bij de recente 'herprofilering' van een aantal straten kordaat aan het reduceren geslagen. Terwijl in andere rayons van de binnenstad telkens nog een paar honderd op te heffen plekken over zijn, moeten er op de Wallen acht plaatsen bij worden gemaakt voor het jaar 2005. “Hier is duidelijk sprake van een gespannen situatie”, aldus Cornelis.

Voor dit gebied maakt het college van B en W dan ook een uitzondering. Burgemeester Patijn had de Chinese ondernemers vorig jaar beloofd dat het Amsterdamse Chinatown er 49 drijvende parkeerplaatsen bij zou krijgen. Dat was al karig, want oorspronkelijk mochten ze een garage bouwen met 100 plaatsen. Die belofte moest de gemeente voorlopig terugnemen, na een fout in de inspraakprocedure. Het parkeerdek in de gracht is inmiddels na bewonersprotest van de baan, daarvoor in de plaats is nu het voorstel gekomen tijdelijk 40 plaatsen neer te zetten naast de Waag, op het plein dat net een paar jaar geleden onder algemene instemming 'parkeerplaats-vrij' was gemaakt. “Ik beweer niet dat dit een oplossing is”, hield verantwoordelijk ambtenaar Cornelis vorige week de boze buurtbewoners voor. De definitieve oplossing moet uiteindelijk komen van een parkeergarage onder de Geldersekade.

Intussen lijkt het of de buurtbewoners langzaam gedwongen worden aan het idee te wennen met de raadselachtige weekend-openstelling van het plein. Volgens een woordvoerder van Parkeerbeheer sleept haar dienst daar niet, na een conflict met de politie. Die zou beweren dat auto's op het plein niet 'wegsleepwaardig' zijn volgens de wet. Een woordvoerder van de politie is daar niets van bekend. Volgens hem is het omdat Parkeerbeheer 's avonds na elven niet werkt. Surveillerende politie-agenten kunnen niks uitrichten, zeggen ze zelf, omdat het op het plein niet verboden is te parkeren. “Dus als iemand zo slim is om het hek open te zetten, kunnen wij niks meer doen.”

    • Bas Blokker