Mauricio Kagel blijkt content bij De Leeuw

Concert: Residentie Orkest, Koor Nieuwe Muziek, Lorca Kamerkoor, Kamerkoor Tegenstemmen en Hollands Vocaal Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw. Werken van Messiaen, Vivier, Knussen en Kagel. Gehoord: 22/10 Concertgebouw Amsterdam. Opname door VPRO voor latere uitzending.

Opmerkelijk hoe Reinbert de Leeuw, die vooral naam maakte als vertolker van de Tweede Weense School en andere Duits geöriënteerde muziek uit de eeuwwende in zijn tweede Carte Blanche-concert zondagavond in het Concertgebouw een Franse inslag toonde, want daar was werkelijk geen woord Schönberg bij. Allereerst werden we verrast door de zonnegloren in Un sourire, heerlijke muziek van Messiaen voor de solo houtblazers van het Resident Orkest, gedragen door golven van strijkers.

Dan de zucht van de ziedende zee in Orion, nog exotischer en fantastischer muziek van Claude Vivier, en Oliver Knussens Derde Symfonie in ravelliaanse verrukkingen, in wolken van alweer een regen van houtblazers. Na de pauze ten slotte geen Franse muziek, want Kagel = Kagel en met niets te vergelijken.

Elke keer weer word ik in zijn Liturgien gefascineerd door dat ongrijpbare contrapunt aan religies: joods, rooms, islamitisch, Koptisch en wat niet al en dat in alle tijden tegelijk, uitmondend in één gruwelijke klaagzang. Hoe bovenaards mooi de koren ook neuriën, de bariton zingt tegelijkertijd: 'Die ganze Welt ist nur ein Hospital' en dat valt niet mis te verstaan: een muziek gezwollen van wanhoop en wee.

Hoogtepunt is het 'Wer steht mir in meine Elend bei?'. En voordat een antwoord komt, volgt een donderende orgelinzet, pakt Kagel je bij je lurven. Er is hier en daar een typerende Kagel-gekte, zoals in die bizarre tuba herkenbaar uit zijn vorige compositie Fox humana, maar ditmaal is Kagel ernstiger dan ooit. En wat een schitterende uitvoering gaven De Leeuw en de zijnen, welk een discipline en welk een klankpracht! Bovendien: hoe doorzichtig ondanks dat gewelddadig complexe klankbeeld, waarbij de perfecte afwerking van al die koren, ingestudeerd door Huub Kerstens, zeker afzonderlijk dient te worden vermeld. Terecht toonde Kagel - aanwezig evenals Knussen - zich zeer content en beukten de golven van applaus maar door en door: een memorabel concert!

    • Ernst Vermeulen