Bert Middel of het einde van een aftocht uit Drenthe

De aftocht van PvdA-lijsttrekker Bert Middel is voltooid. Hij stapt per 1 november uit de Provinciale Staten van Drenthe. “Ik kan dat niet meer combineren met mijn Kamerlidmaatschap”, zegt Middel, een half jaar nadat hij de grootste teleurstelling uit zijn politieke carrière te verwerken kreeg. Door toedoen van zijn eigen partijgenoten greep Middel in april van dit jaar naast het ambt dat hij ambieerde: lid van Gedeputeerde Staten van Drenthe. Voor de full-time baan die het lidmaatschap van het dagelijkse provinciebestuur is, had Middel juist het Binnenhof vaarwel willen zeggen.

De lijsttrekker van de PvdA stapt nu dus uit de Staten, nog in hetzelfde jaar als waarin de provinciale verkiezingen werden gehouden.

Middel verzamelde dit voorjaar als lijsttrekker 33.000 stemmen en wist er bij de onderhandelingen over het nieuwe college van Gedeputeerde Staten twee zetels voor de PvdA uit te slepen. En toen ging het mis. De vraag is nog altijd wiens schuld dat vooral is: Relus ter Beek, Wim Kok, Felix Rottenberg, Harm Kuiper of Ali Edelenbosch? Of is Middel het slachtoffer van provincialisme in de slechte betekenis van het woord?

Ter Beek heeft een belangrijke rol gespeeld in de politieke loopbaan van Bert Middel. Toen de afgevaardigde uit Coevorden in 1989 minister van defensie werd, volgde Middel hem als Tweede-Kamerlid op. Toen Ter Beek bij de formatie van 1994 buiten het nieuwe kabinet viel, restte voor de oud-minister de treurige terugkeer naar de Tweede Kamer. Dat was niet voor lange duur, want het kabinet van PvdA-leider Kok benoemde Ter Beek vervolgens, tegen de zin van een vertrouwenscommissie uit de Staten, tot Commissaris van de Koningin in Drenthe.

Middel zelf was eerder door een PvdA-commissie onder leiding van partijvoorzitter Felix Rottenberg bij de Kamerverkiezingen op een 43ste en aanvankelijk dus onverkiesbare plaats gezet. Slechts dankzij de doorstroming van hoger geplaatste Kamerleden naar het kabinet-Kok kon Middel enkele maanden later zijn zetel aan het Binnenhof opnieuw innemen. Maar Felix Rottenberg had dan ook andere plannen met hem voor: het nieuwe gezicht van de PvdA in Drenthe, als gedeputeerde naast Ter Beek.

Kon 'Den Haag' eerst Ter Beek in Drenthe droppen en daarna 'Amsterdam', het hoofdkwartier van de PvdA, nog eens hetzelfde met Middel doen? In Drenthe gingen de haren overeind. Zeven van de veertien PvdA-statenleden keerden zich tegen Middel: hij mocht van hen geen gedeputeerde worden. Onder hen Ali Edelenbosch, die vervolgens zelf tot het pluche werd geroepen. En onder hen Harm Kuiper, destijds beoogd fractieleider, met wie Middel nog samen raadslid in Assen was geweest. Dat leidde in 1979 tussen de twee tot een vete over erfpacht, die nooit meer is goedgekomen.

Uit de verslaggeving van de Drentse Courant vielen nog andere oorzaken van het veto over Middel af te leiden. Dat hij voorbeeld geen 'echte' Drent was, maar een Groninger, die ooit voorzitter van de PvdA-afdeling in de naburige provinciehoofdstad was toen Max van den Berg en Jacques Wallage daar wethouder waren. Een andere opmerkelijke waarneming was dat op één na alle aanhangers van Middel in de Statenfractie uit diens woonomgeving (Zuidwest-Drenthe) kwamen en zijn tegenstanders uit Zuidoost-, Noord- en Midden-Drenthe.

Middel zelf heeft van de Provinciale Staten zijn buik vol. Voor een hernieuwd lijsttrekkerschap hoeft de PvdA in Drenthe niet bij hem aan te kloppen. “Dit moet een eenmalige gebeurtenis zijn”, zegt hij.

    • John Kroon