Voorzitter Van de Kant proeft willekeur in boetebeleid voetbalbond; 'Utrecht slachtoffer van oud imago'

Een 'noodwet' van de KNVB heeft geleid tot forse geldboetes voor vijf clubs omdat supporters zich misdroegen. FC Utrecht kreeg drie van de zeven tot nu toe opgelegde boetes (in totaal 150.000 gulden) en vraagt zich wanhopig af hoe de club erger kan voorkomen. Ook Feyenoord, Twente en Roda JC zijn boos op de bond. “Krokodilletranen”, reageert voorzitter Jos Staatsen van het sectiebestuur betaald voetbal van de KNVB.

ROTTERDAM, 21 OKT. Het begon met onaardige leuzen over de moeder van Patrick Kluivert. Dat kostte FC Utrecht 25.000 gulden. Voor wanordelijkheden bij een uitwedstrijd in Deventer, kreeg Utrecht vervolgens een rekening van 50.000 gulden. Een vechtpartij en oerwoudgeluiden bij balbezit van Roda JC-speler Babangida werden beboet met 75.000 gulden. De volgende boete bedraagt een ton, na een vijfde overtreding zou FC Utrecht aan het einde van dit seizoen zijn licentie kunnen kwijtraken.

Vooral de tweede en de derde boete zijn bij Jan van de Kant verkeerd gevallen. De voorzitter van FC Utrecht betreurt de misdragingen van zijn supporters, hij wil niets goed praten. Maar hij vindt dat zijn club er alles aan heeft gedaan om wanordelijkheden te voorkomen. En om de misdragingen van supporters, zodra die begonnen, in de kiem te smoren.

“Het lijkt wel of Utrecht een voorbeeldfunctie moet krijgen”, zegt Van de Kant. “Of we zijn slachtoffer van ons oude imago, maar dat is al jaren achterhaald. Utrecht doet echt alles om supporters zo goed mogelijk te begeleiden. Maar wij zijn bij die boetes afhankelijk van de gratie van de waarnemer van de KNVB. En de straffen staan niet in verhouding tot de ernst van de overtreding.” Woorden van gelijke strekking gebruikt Feyenoord-voorzitter Jorien van den Herik. Hij vreest een tweede boete als Feyenoord-fans morgen bij de wedstrijd tegen Ajax zullen proberen aanvaller Kluivert te kwetsen.

De regels die tot de boetes leiden, staan in een zogenoemd uitvoeringsbesluit van het bestuur betaald voetbal. De KNVB streeft naar een ongestoord competitie-verloop, liefst zonder uitstel van wedstrijden door ingrijpen van burgemeesters. Een voorstel was om bij overmatig uitstel de thuisploeg te bestraffen met een nederlaag. Dat wilden de clubs niet. Toen bedacht een commissie andere regels. Die zijn, na anderhalf uur discussie, aangenomen op de algemene vergadering betaald voetbal van 26 juni 1995. Op de najaarsvergadering (23 november) komt de definitieve regeling aan de orde.

Het besluit is verstrekkend. Een club is verantwoordelijk voor het gedrag van de aanhang, ook bij uitwedstrijden. Bij wanordelijkheden in en buiten het stadion krijgt de club van de betrokken supporters een boete. Dat geldt onder meer voor: verstoring van de wedstrijd, gevaar voor het publiek, ernstige schade of het kwetsen van een bevolkingsgroep of persoon. De boetes zijn dit jaar vastgesteld op 25.000 gulden voor de eerste, waarbij elke volgende boete met 25.000 gulden wordt verhoogd.

De tuchtcommissie heeft zeven boetes opgelegd: drie maal aan FC Utrecht, eenmaal aan Feyenoord, FC Twente, Roda JC en FC Den Haag. Vier boetes zijn door de commissie van beroep gehandhaafd. Roda mag nog een toelichting geven. Utrecht is in beroep gegaan tegen de tweede en derde boete. De betrokken clubs hebben formele bezwaren en inhoudelijke bezwaren tegen de boete-regeling. Er is geen ruimte voor toelichting voordat de tuchtcommissie beboet. Dat kan pas bij de behandeling van de beroepszaak. Daarnaast vrezen de clubs willekeur, doordat ze volledig afhankelijk zijn van wat er in het rapport van de waarnemer komt te staan. Bovendien blijkt moeilijk aan te tonen dat clubs er 'alles' aan gedaan hebben om wanordelijkheden te voorkomen.

De voorzitter van Utrecht probeert het: “Voor de wedstrijd tegen Ajax hebben we alle supporters een brief gestuurd waarin staat dat wangedrag niet getolereerd zal worden”, vertelt Van de Kant. “Alle supporters die naar Amsterdam reisden kregen nog eens een brief, waarin we aankondigden dat we hen aansprakelijk zouden stellen. We hebben extra stewards meegestuurd met megafoons, er was politie in burger in het vak. In de trein naar Amsterdam, die in het verleden soms compleet werd afgebroken, bedroeg de schade twaalf gulden. Er is één asbak gesneuveld. Het scanderen in het stadion duurde een halve minuut. De wedstrijd is niet stilgelegd toen er werd gescandeerd, wel om een steward van Ajax te verwijderen die provocerende gebaren maakte naar het Utrecht-vak. Ik ben de volgende dag met een bos bloemen mijn excuses gaan aanbieden bij de moeder van Kluivert. We hebben twee supporters, de aanstichters, een stadionverbod opgelegd.”

In de derde competitie-wedstrijd moest Utrecht naar Nijmegen. De supporters werden in een hinderlaag gelokt en “compleet” in elkaar geslagen. Een supporter heeft in Nijmegen drie dagen in het ziekenhuis gelegen. De supporters kregen niet de toegezegde zitplaatsen, maar werden naar een staanvak geleid. “Daar heb ik niets over gehoord of gelezen”, zegt Van de Kant. Hij geeft dit voorval, en andere, als voorbeeld van de willekeur van de boetes.

Bij de wedstrijd Utrecht - Roda JC constateerde de KNVB-waarnemer wederom wanordelijkheden. “Aan de overzijde werd gevochten tussen Utrecht-supporters en zou er een cola-blikje op het veld zijn gegooid”, zegt Van de Kant. “Die rellen zijn direct in de kiem gesmoord. De oerwoudgeluiden tegenover Babangida heb ik niet gehoord, heeft het bestuur van Roda ook niet gehoord. Dat wil niet zeggen dat ze er niet waren. Bij de samenvatting op televisie zei de commentator: 'let u alstublieft niet op de oerwoudgeluiden'.”

Bij de uitwedstrijd tegen Go Ahead Eagles was het weer raak. “Dat is een gezellig, maar wat verouderd stadion. Er is drie meter ruimte achter het hek. Er kwam een bal in het vak. Die werd even 'binnen gehouden', zoals dat heet, en lag op de grond tussen een kluwen mensen. Een suppoost probeerde de bal uit die kluwen te halen. Hij is daarbij geraakt. De schopper is gearresteerd en heeft een stadionverbod gekregen. Intussen ging de ME het vak binnen. Ik ben met een mede-bestuurslid meteen naar het vak gegaan. We hebben het snel rustig gekregen. De waarnemer prees in zijn rapport 'het kordate optreden' van het bestuur van Utrecht.”

Van de Kant praat vaak met de supporters, individueel en in het supporters-home. De bestuursleden kennen de leden van de harde kern. De club heeft voor de wedstrijd en in de rust een programma om het publiek bezig te houden. Er zijn al jaren stewards, er wordt nauw samengewerkt met de politie. En is een alcoholverbod. “We willen dat voetbal een familie-sport is. Het enige dat de club nog meer zou kunnen doen, is achter iedere supporter een steward zetten. Utrecht kan die laatste twee boetes ook niet betalen. Ik verwacht dat ze kwijtgescholden worden. Zo niet dan moeten we het hogerop zoeken, desnoods bij de burgerrechter. Maar het zal voor de KNVB moeilijk worden om een terugtrekkende beweging te maken, zonder gezichtsverlies te lijden bij de overheid en andere instanties.”

Hoewel men bij de KNVB niet onverdeeld gelukkig is met de drie boetes voor Utrecht, zijn voorzitter Jos Staatsen en veiligheidscoördinator Will van Rhee bijzonder tevreden over de uitwerking van het 'uitvoeringsbesluit'. Beiden constateren dat, als de wedstrijdorganisatie nog tekortschiet, clubs alert reageren en verbeteringen aanbrengen. Van Rhee: “Het is niet zo dat bij Utrecht drie keer zoveel gebeurt als bij andere clubs. Maar er is wat gebeurd, dus wordt de club bestraft. Zo luidt het besluit. Als Utrecht, weliswaar met omgekeerde bewijslast, voor de commissie van beroep kan aantonen dat de club alles heeft gedaan om wangedrag te voorkomen, volgt er geen straf.”

De veiligheids-coördinator van de bond kan of wil nu nog niet opsommen wat Utrecht zou hebben nagelaten en beperkt zich tot een voorbeeld: “Toen er oerwoudgeluiden zijn gemaakt tegenover Babangida heeft de stadionspeaker niet ingegrepen. Later, voor het begin van een wedstrijd tegen Fortuna, is de voorzitter wel het veld opgegaan om het publiek toe te spreken.”

Van Rhee onderstreept dat zich nu veel minder wanordelijkheden voordoen dan een paar jaar geleden. “Door het betere klimaat was dit door de clubs gesteunde besluit mogelijk. Het werkt als een katalysator. De politie meldt dat de clubs actiever worden. De clubs komen bij mij langs om advies te vragen, zoals we hadden aangeboden.” Hij geeft toe dat er aanpassingen mogelijk zijn, die de geest van het besluit niet hoeven aan te tasten. “Een toelichting bij de tuchtcommissie zou moeten kunnen. Eventueel zou het bedrag van de staffel van de boetes kunnen worden veranderd.”

De bekritiseerde waarnemers rapporteren aan het bureau wedstrijdzaken. “Op grond van de rapporten van de waarnemer, het arbitrale trio en de vierde arbiter, beoordeelt het bureau wedstrijdzaken of het geval wordt voorgelegd aan de tuchtcommissie, die vaststelt of er sprake is van wanordelijkheden en of er een boete moet worden opgelegd.”

Sectie-voorzitter Staatsen verwacht dat het boetesysteem bekrachtigd wordt op de najaarsvergadering. “Een aantal clubs heeft destijds niet alle gevolgen van het besluit voorzien”, zegt hij. “Nu worden ze wakker geschud en tot actie aangezet. Het systeem werkt. Er worden krokodilletranen geplengd over de opgelegde boetes. De club kan namelijk op een eenvoudige manier de boete voorkomen door, populair gezegd, zijn zaakjes voor elkaar te hebben. Ik hoop en vertrouw er dan ook op dat het huidige systeem blijft bestaan. Zo niet dan slaat het betaald voetbal een modderfiguur.”

    • Remmelt Otten