Peuters en bejaarden delen slabbetjes en speelgoed

Een Friese peuterspeelzaal is ondergebracht in een tehuis voor licht demente bejaarden. Met groot succes. De bejaarden komen uit hun isolement en de peuters zwelgen in de aandacht.

LEEUWARDEN, 21 OKT. Een ketting van rode speelklei hangt om de hals van mevrouw de Boer (85). Angela (3) heeft hem voor haar gemaakt. “Schattig hè?”, zegt mevrouw De Boer. “Het zijn zulke leuke, vlotte kinderen. Je lacht je vaak slap.” Mevrouw Veenstra heeft zelf geen kleinkinderen. “Wat een mooie grote worm”, zegt ze tegen Marko. Hij steekt een stuk blauwe klei omhoog. “Of een snor”, zegt ze en legt de sliert onder haar neus.

Al een jaar lang trekken peuters van peuterspeelzaal De Krûmelhoek een paar keer per week op met vergeetachtige, licht demente bejaarden in het verzorgingstehuis Het Nieuwe Hoek in Leeuwarden. Ruimtegebrek dwong de peuterspeelzaal een zaal te huren in het bejaardenhuis. De peuters hoeven alleen de gang over te steken om naar het dagverblijf van de “opa's en oma's” te gaan. Samen boetseren ze, maken ze tekeningen, zingen ze, maken muziek en doen gymnastiek. Samen vierden ze Sinterklaas of luisteren als er wordt voorgelezen uit Jip en Janneke.

Bezoeken van peuterspeelzalen aan bewoners in verzorgingstehuizen kwamen wel vaker voor, maar een peuterzaal die onderdak kreeg ìn een verzorgingshuis is uniek. De integratie is een groot succes, vertellen directeur F. Keizer van Het Nieuwe Hoek en R. Hogerhuis, bestuurslid. Er zijn zelfs al ouders die hun kinderen speciaal naar de Krûmelhoek brengen, omdat ze daar met ouderen leren omgaan. “Beide groepen kunnen uitzonderlijk goed met elkaar overweg”, zo ervaart peuterleidster R. Postma keer op keer.

Een jaar geleden kwam bestuurslid Hogerhuis met haar zoontje geregeld bij haar grootmoeder op bezoek in Het Nieuwe Hoek. Het viel haar op hoe “levendig” de anders zo in gedachten verzonken ouderen van de wekelijkse bezoekjes werden. Ze gingen in de benen en wezen kinderen op de klok aan de muur, vertelden over speelgoed van vroeger.

Toen de Krûmelhoek op zoek moest naar een nieuw onderkomen, ontstond bij Hogerhuis het plan om de peuterzaal in het verzorgingstehuis onder te brengen. Directeur F. Keizer was meteen enthousiast. Het Nieuwe Hoek stelde uit het budget 85.000 gulden beschikbaar voor een interne verbouwing om de peuterzaal een plaats te geven. “De buitenwereld binnenbrengen leek ons goed”, aldus Keizer. Niet alleen worden de bewoners als “weggestopte” maatschappelijke groep uit hun isolement gehaald, ook zijn ze enthousiaster geraakt over de dagactiviteiten. Het Nieuwe Hoek telt 76 bewoners, met een gemiddelde leeftijd van 86 jaar.

De belevingswereld van de ouderen, van wie een aantal lichte geheugen- en oriëntatiestoornissen heeft, sluit goed aan op die van de 2 tot 4-jarigen. Keizer: “Tekenen vond men voorheen kinderwerk. Nu helpen ze de kleintjes, ze zijn intensief bezig.” Kleuterleidster Postma: “Beiden leven in het nu. Ze snappen elkaar heel goed in veel dingen. Peuters kijken niet raar op als ouderen een slabbetje omkrijgen bij het eten. Dat krijgen ze zelf immers ook.”

Voor de fysieke gesteldheid is de omgang van de bewoners met het kleine kroost heilzaam, weet Postma. “Een oudere gaat nu eenmaal liever door de knieën voor een kind, dan voor de fysiotherapeut.” Ouderen kunnen ook gewoon bij de peuters in de speelzaal binnenlopen en in de gang zijn de spelende kleintjes door de grote glazen ramen goed te zien.

De peuters genieten van alle tijd en aandacht die ze in ruimte mate van de geduldige ouderen krijgen. Een sterk contrast met hun eigen ouders die door alle drukte vaak niet de aandacht kunnen geven die nodig is, zo zeggen Hogerhuis en Postma.

De ouders zijn enthousiast over de integratie van heel oud en heel jong. T. Hofman vindt dat haar zoontje Vincent (3) veel onbevangener tegenover ouderen staat sinds hij ze regelmatig opzoekt. “Hij is nu heel enthousiast tegen ze als hij ze op straat tegenkomt. En toen we laatst naar een verjaardag gingen zat-ie nota bene de hele avond tussen twee oudere mensen. Hele verhalen hield hij tegen ze. Ik stond versteld.”

Al meer dan 60 informatiepakketten zijn het afgelopen jaar verstuurd naar verzorgings- en verpleeghuizen, peuterspeelzalen, welzijnsstichtingen, gemeentebesturen, wetenschappers en studenten in binnen- en buitenland, die meer wilden weten van het spraakmakende project. Al twee maal brachten Duitse hbo-studenten een bezoek naar Het Nieuw Hoek. In Sneek ging onlangs een soortgelijk project van start.

Directeur Keizer vermoedt dat de kleintjes later oudere mensen met meer respect zullen bejegenen. “Ik denk dat deze peuters een hoogbejaarde niet meer zien als een “ouwe gek”, maar hem zullen vragen of ze hen ergens mee kunnen helpen.”

    • Karin de Mik