Jeugdkampioenschap

Je zou een mooi jeugdwereldkampioenschap kunnen bedenken als je er geen rekening mee hoefde te houden wie aan de kwalificatiewedstrijden had meegedaan.

Gata Kamsky zou niet meer uitgenodigd mogen worden. Hij is 21 jaar, net te oud. Maar Vladimir Kramnik, vijfde op de wereldranglijst, mag nog meedoen. Judit Polgar ook. Veselin Topalov, Peter Svidler en Zoltan Almasi zijn jeugdspelers die bij de beste dertig schakers van de wereld horen. Peter Leko, zestien jaar, jongste grootmeester in de schaakgeschiedenis, zien we ook graag in het toernooi, evenals Alexander Morozevitsj, de begaafde woesteling. We zouden ook een paar kleuters uitnodigen, die nog niet bij de wereldtop horen, maar over een paar jaar misschien wel. Luke McShane uit Engeland is elf jaar en wint regelmatig van internationale meesters en soms van grootmeesters. Nog sterker is de twaalfjarige Etienne Bacrot uit Frankrijk, die al een paar meesterresultaten heeft gehaald en zich dit jaar als beste Fransman plaatste voor het grote rapidtoernooi van de PCA in Parijs.

Bij het officiële jeugdwereldkampioenschap dat een paar weken geleden in Halle werd gespeeld, waren al deze attractieve spelers afwezig. Ze voelen zich te groot. Niet dat het nu een kampioenschap van zwakbegaafden was geworden. De favoriet was de Oekraïner Alexander Onitsjoek, die een respectabele rating van 2575 heeft. Maandenlang was het zo dat een Nederlands schaker als de naam Alexander Onitsjoek genoemd werd, automatisch met droeve stem declameerde: “De laatste man van wie Jan Timman heeft gewonnen.“ Zo zal Onitsjoek gelukkig niet de geschiedenis ingaan. Ook niet als jeugdwereldkampioen. Onitsjoek eindigde met 10 uit 13 gelijk met Roman Slobodan. Slobodan werd tot wereldkampioen uitgeroepen omdat zijn tegenstanders meer punten hadden dan die van Onitsjoek. Slobodan en Onitsjoek zijn clubgenoten, ze spelen beide voor een club in Magdeburg, en vroeger waren het ook landgenoten. Slobodan kwam in Halle uit voor Duitsland, maar hij is geboren in de Oekraïne. Hij is de zoon van een sergeant van het Rode Leger die in de DDR gelegerd was. Na de Duitse hereniging ging vader Slobodan terug naar huis, maar zoon Roman voelde zich al Duitser en bleef.

De jeugdkampioenen van Nigeria, de Seychellen, de Philippijnen en Turkmenistan hadden zich aangemeld voor het wereldkampioenschap maar kwamen niet, volgens Schachwoche omdat ze van de Duitse ambassades in hun land geen visum hadden gekregen. Kan dat zomaar? Uit de berichtgeving krijg je niet de indruk dat men er zich in Halle erg druk om maakte, maar in het nabijgelegen Dresden woont iemand bij wie de visumproblemen oude herinneringen zullen hebben wakker gemaakt, Wolfgang Uhlmann. In 1961 organiseerde Nederland een zonetoernooi waar Uhlmann niet werd toegelaten, omdat hij volgens de Nederlandse regering, die de DDR niet erkende, zijn visum niet op de juiste manier had aangevraagd. Alle Oosteuropese landen bleven weg uit protest tegen de Nederlandse weigering om Uhlmann toe te laten. Er werd nog wel wat geschaakt, maar later werd dit zonetoernooi in Tsjechoslowakije nog een keer overgespeeld. Jammer voor Nederland, maar de wereldschaakbond nam terecht het standpunt in dat een organiserende bond verplicht was om alle rechthebbenden toe te laten. Die regel bestaat waarschijnlijk nog steeds, en misschien zou dit jeugdwereldkampioenschap in Halle volgens de wet van de wereldschaakbond wel ongeldig verklaard moeten worden, maar wet en orde zijn in de schaakwereld niet meer wat ze geweest zijn, en de Seychellen en Nigeria zijn de DDR niet.

Slobodan werd niet alleen kampioen, hij speelde ook de mooiste partij van het toernooi.

Wit Slobodan-zwart Kaminski (Polen)

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-d2 c7-c5 4. Pg1-f3 c5xd4 5. e4xd5 Dd8xd5 6. Lf1-c4 Dd5-d8 7. 0-0 a7-a6 8. Pd2-b3 Dd8-c7 9. Dd1-e2 Lf8-d6 10. Pb3xd4 Pg8-e7 11. Tf1-e1 0-0 12. Pf3-g5 Een gevaarlijke aanslag op de zwarte stelling. Zwart denkt kennelijk dat het bluf is, want met 12...h7-h6 lokt hij in grote gemoedsrust het volgende offer uit. 13. Pg5xf7 Kg8xf7 13...Txf7 14. Pxe6 is ook goed voor wit. 14. Pd4xe6 Lc8xe6 15. De2xe6+ Kf7-e8 16. Lc1xh6 Mooi. Zwart heeft geen tijd om de loper te nemen, want na 16...gxh6 17. Tad1 kan zijn Ld6 niet weg wegens Dg6+ en mat. 16...Tf8-f6 17. De6-g8+ Ke8-d7

18. Te1xe7+ Ld6xe7 19. Ta1-d1+ Kd7-c6 Hij had het wit moeilijker kunnen maken met 19...Td6. Wit kan dan remise door eeuwig schaak maken, maar hij had ongetwijfeld 20. Le6+ Kc6 21. Ld5+ verkozen. Wit wint in ieder geval een kwaliteit terug en heeft dan bij materieel evenwicht aanhoudende aanval. 20. Dg8-d5+ Kc6-b6 21. Lh6-e3+ Le7-c5 22. b2-b4 Kb6-a7 Te laat ziet zwart dat 22...Lxe3 niet gaat wegens 23. Da5+ Kc6 24. b5+ 23. Le3xc5+ Twee lopers en een toren waren al volgens Tarrasch sterker dan twee torens en een paard. Als er nog drie pionnen en aanvalskansen bijkomen, is de strijd zeer ongelijk. 23...b7-b6 24. Lc5-d4 Tf6-d6 25. Dd5-e5 Pb8-d7 Toch nog een aardig moment. Sterk lijkt nu 26. Lxb6+ Pxb6 27. Txd6, omdat 27...Pxc4 faalt op 28. Txa6+, maar zwart speelt 27...Td8 en wint. 26. De5xg7 Dc7-c6 Nu zou na 26...Dxc4 de zet die net nog faalde, wit de winst brengen: 27. Lxb6+! 27. Lc4-f1 Ta8-c8 28. c2-c3 Tc8-c7 29. Dg7-g3 Ka7-b7 30. Lf1-e2 Pd7-f6 31. Le2-f3 Pf6-d5 32. c3-c4 Tc7-e7 33. Lf3xd5 Td6xd5 34. c4xd5 Dc6-a4 35. Dg3-b3 Zwart gaf op.

Om bij het thema van door Te1xe7+ het veld ingejaagde koningen te blijven, nu een partij van veel lichter kaliber van wonderkind Luke McShane uit het Brits kampioenschap van dit jaar, waar hij de respectabele score van 6 uit 11 haalde.

Wit McShane-zwart Cobb

1. e2-e4 Pb8-c6 2. Pg1-f3 e7-e5 3. Lf1-b5 Pg8-e7 4. 0-0 g7-g6 5. d2-d4 e5xd4 6. Pf3xd4 Lf8-g7 7. Lc1-e3 0-0 8. Tf1-e1 d7-d6 9. Pb1-c3 Dit lijkt bij zeer oppervlakkige waarneming een beetje op een variant die Azmaiparasjvili graag met zwart speelt, alleen heeft wit daar c4 en Le2 gespeeld in plaats van Lb5 en Te1. 9...f7-f5 Wat bij Azmai goed speelbaar is, is hier heel slecht. 10. e4xf5 Die pion had zwart nog het best gewoon terug kunnen nemen. 10...Lg7xd4 11. Le3xd4 Pc6xd4 12. Dd1xd4 c7-c6 Dat dit mis gaat voor zwart zal weinigen verbazen. 13. f5xg6 c6xb5 14. g6xh7+ Kg8-f7 Of 14...Kxh7 15. Dh4+

15. Te1xe7+ Kf7xe7 16. Dd4-g7+ Ke7-e6 17. Ta1-e1+ Ke6-f5 18. g2-g4+ Kf5-f4 19. Pc3-d5+ Kf4-f3 20. Te1-e3 Mat.

    • Hans Ree