Claes woedend over wijze waarop hij is behandeld

BRUSSEL/DEN HAAG, 21 OKT. Willy Claes heeft gisteren na zijn ontslag als secretaris-generaal bij de NAVO zijn woede geuit over de manier waarop hij door de Belgische justitie, het parlement en de pers is behandeld.

Claes, die is afgetreden nadat het parlement donderdag toestemming had gegeven voor zijn inbeschuldigingstelling in verband met zijn betrokkenheid bij de Agusta-smeergeldaffaire, zei gistermiddag tijdens een persconferentie dat de omstandigheden waaronder hij zich had moeten verdedigen een democratisch land “onwaardig” waren.

Bondskanselier Kohl zei dat Claes een beslissende rol had gespeeld bij “het nemen van verantwoordelijkheid door de NAVO voor de veiligheid in Europa.” De Amerikaanse minister van defensie, William Perry, betreurt het ontslag van Claes. De Britse minister van buitenlandse zaken, Rifkind, prees Claes om zijn “toewijding in een tumultueuze periode”. Hij noemde de rol die Claes heeft gespeeld bij het besluit om luchtaanvallen uit te voeren in Bosnië.

De Belgische premier, Dehaene, zei dat Claes zijn taak “op voorbeeldige wijze” heeft uitgevoerd. “Het bondgenootschap, zijn lidstaten en België in het bijzonder zijn hem daarvoor zeer erkentelijk.”

De komende dagen zal tijdens de viering van het vijftigjarig bestaan van de VN naar overeenstemming worden gezocht over de opvolging van Claes. Den Haag schuift nog geen kandidaat naar voren. Premier Kok zei gisteren op zijn wekelijkse persconferentie na het kabinetsberaad dat hij op dit moment nog geen “postduif” wilde loslaten.

Een van de overige mogelijke opvolgers, Eurocommissaris Hans van den Broek, is inmiddels uit de race. Zijn woordvoerder zei gistermiddag dat “er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat hij zijn verantwoordelijkheden hier [bij de Europese Unie] ziet”.

Minister van buitenlandse zaken Van Mierlo heeft Van den Broek gisteren gevraagd zijn post van commissaris voor het buitenlands beleid bij de Europese Commissie te behouden. De tweede Nederlandse kanshebber, Lubbers, weigert commentaar.

Denemarken heeft de oud-minister van buitenlandse zaken Uffe Ellemann-Jensen als kandidaat voorgedragen, nog vóór het officiële vertrek van Claes. Kok noemde dat “minder fraai”.

Pag.5: Kok wil eerst sfeer peilen in New York

Premier Kok en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) willen dit weekend in New York, waar de regeringsleiders en staatshoofden van de landen van de Verenigde Naties het vijftig jarig bestaan vieren van de wereldorganisatie, polsen welke kandidaten in aanmerking komen en daarna naar bevind van zaken handelen.

Kok noemde oud-premier Lubbers een goede kandidaat maar “belangrijk is wat de grote landen vinden en dat daarover consensus ontstaat”, aldus Kok. Pas als duidelijk is dat oud-premier Lubbers ook voldoende steun geniet bij andere lidstaten met name van de grotere lidstaten zal de Nederlandse campagne om hem benoemd te krijgen van start gaan. Kok was van mening dat de beste kandidaat in deze zware tijd voor de NAVO moet worden gekozen en dan doet het er voor hem niet toe uit welk land hij afkomstig is.

In de Tweede Kamer is met opluchting op het vertrek van Claes gereageerd. De VVD heeft al in het verleden aangedrongen op het vertrek van Claes omdat hij de goede naam van de NAVO aantastte. “Willy Claes was de laatste tijd teveel met Willy Claes bezig en dat schaadde de organisatie”, aldus buitenlandwoordvoeder Weisglas. De Nederlandse regering moet zich volgens Weisglas hard maken voor een Nederlandse kandidaat. Tussen Lubbers en Van den Broek, die genoemd worden, kiest hij voor Van den Broek omdat deze een uitgesproken Atlanticus is en de feiten uit zijn carriere voor zich spreken.

D66 vindt het goed dat de NAVO niet langer in gijzeling wordt gehouden door de Belgische politie en justitie. “Het was onvermijdelijk maar ook onbevredigend”, aldus het Kamerlid Van den Bos (D66). “Onbevredigend omdat Claes nu veroordeeld wordt terwijl hij nog geen proces heeft gekregen.” D66 wil dat de regering nagaat of de genoemde opvolgers Van den Broek en Lubbers ook in aanmerking willen komen. Voor D66 zijn het beiden goede kandidaten.

Buitenland-woordvoerder G. Valk van de PvdA vindt dat Claes een terechte beslissing heeft genomen: “zijn positie was onhoudbaar geworden”. Of een Nederlandse kandidatuur voor de opvolging van Claes haalbaar is, kan Valk niet inschatten. “Mochten Van den Broek en Lubbers in aanmerking komen dat moet de Nederlandse regering bij een campagne het voortouw nemen”, aldus Valk.De Hoop Scheffer (CDA) noemt het vertrek van Claes onvermijdelijk na de bijeenkomst van het Belgische parlement. Het CDA wil niet meedoen aan speculaties over opvolging.