Burgeroorlog in Sri Lanka uitzichtloos

NEW DELHI, 21 OKT. Terwijl de Sri-Lankese regeringstroepen al enige dagen verwoed bezig zijn met een opmars naar Jaffna, de hoofdplaats van de Tamil Tijgers in het uiterste noorden van het land, hebben de guerrillastrijders teruggeslagen in de hoofdstad en in het oosten van het land.

Dinsdag brachten de Tijgers in de oostelijke havenstad Trincomalee enkele marineschepen tot zinken, gisteren bliezen ze in Colombo enkele oliedepots op. En vanmorgen overvielen ze drie Sinhalese dorpen in het oosten, waar ze met machetes en zwaarden 57 dorpelingen doodhakten. Op beide types actie: de spectaculaire aanslagen en geweld tegen burgers hebben de Tijgers al jaren patent, maar de uitbreiding van de burgeroorlog naar Colombo is betrekkelijk nieuw.

De inwoners van de hoofdstad merken, afgezien van een enkele terroristische actie, gewoonlijk weinig van het al ruim twaalf jaar woedende conflict, maar zullen het ditmaal aan den lijve voelen. Er is zoveel olie in vlammen opgegaan dat de regering zich genoopt zag een strenge rantsoenering van brandstof in te voeren.

Ook werden de inwoners van Colombo tot huisarrest veroordeeld uit angst voor verdere ongeregeldheden. Dat weerhield enkele Sinhalezen in de nabijheid van de afbrandende depots er niet van hun woede op enkele Tamils in de buurt te willen koelen. De politie kwam echter tussenbeide voor er bloed vloeide, wat wellicht precies was waar de Tijgers op hadden gehoopt. Hoe dieper de kloof tussen de Sinhalese meerderheid en de Tamils, hoe meer de Tamils in hun armen worden gedreven.

De gedurfde actie van de Tijgers in het hol van de leeuw kan niet verhelen dat zij zelf op het ogenblik ernstig in de verdrukking zitten. Nadat een eerder regeringsoffensief op het schiereiland afgelopen zomer weinig had opgeleverd, lijken de regeringsmilitairen deze week met hun operatie Zonneschijn meer succes te hebben. Ze rukken naar verluidt langzaam maar zeker op in de richting van de stad Jaffna. De Tijgers hebben de laatste paar maanden zware verliezen geleden.

De gebeurtenissen van deze week tonen echter hoe dan ook aan dat het land steeds verder wegzakt in het moeras van de burgeroorlog tussen de Sinhalese meerderheid en de Tamil-minderheid, die sinds 1983 al ruim 36.000 mensen het leven heeft gekost en volgens sommige berekeningen zelfs 50.000.

Vergeten zijn de constructieve initiatieven van de 'vredesregering' van president Chandrika Kumaratunga van eerder dit jaar. Noch de door haar begonnen vredesbesprekingen met de Tijgers noch haar vergaande voorstellen voor decentralisatie, die de Tamils een hoge mate van autonomie zouden toestaan, spelen op het ogenblik enige rol in het land. Beide partijen hebben hun kaarten duidelijk op oorlog gezet.

Zelfs al lijken de regeringstroepen op het ogenblik aan de winnende hand, het zou een illusie zijn van de kant van de regering om te geloven dat ze het conflict gewapenderhand tot een einde kan brengen. Tijger-aanvoerder Vellupillai Prabhakaran en zijn hem volledig toegewijde, dikwijls zeer jonge strijders zullen nooit op conventionele wijze capituleren. Mochten ze hun bolwerk Jaffna verliezen, dan zullen ze zich ergens in de jungle terugtrekken en van daaruit doorvechten. Waarschijnlijk zouden ze meer nog dan thans gebruik maken van zelfmoordcommando's tegen doelwitten in Colombo en andere regeringsgebieden.

De enige manier waarop de Tijgers er toe zouden kunnen worden gebracht hun wapens te laten rusten, lijkt de erkenning van hun - allerminst democratische - gezag in het noorden en oosten van het land. Iedereen weet echter dat geen enkele regering in Colombo in volledige onafhankelijkheid van de Tamils onder Tijger-controle zal toestemmen. Dat zou te veel gezichtsverlies voor de Sinhalezen betekenen.

Het maximaal haalbare voor de Tijgers lijkt de autonomie zoals die in de zogeheten 'devolutie-voorstellen' van Kumaratunga van juli werd gepresenteerd. Het zou Kumaratunga al de grootste moeite kosten om deze door de overige Sinhalezen aanvaard te krijgen. De Tijgers hebben zich echter niet verwaardigd om serieus op deze voorstellen te reageren.

Zo sleept de burgeroorlog zich voort zonder enig uitzicht op een duurzame vrede.