Assistentie bij etnische zuivering; Dutchbat handelde in strijd met orders

ROTTERDAM, 21 OKT. Dutchbat heeft na de val van de enclave Srebrenica in juli gehandeld in strijd met de schriftelijke orders van het VN-hoofdkwartier in Sarajevo. Ten minste drie vluchtelingen zijn op 13 juli op bevel van Nederlandse VN-officieren uit het Dutchbat-kampement in Potocari gezet en uitgeleverd aan de Bosnische Serviërs.

Dat blijkt uit niet eerder gepubliceerde documenten van de VN-macht in Bosnië en drie ondertekende verklaringen van militaire VN-waarnemers (UNMO's). De drie uit het VN-kamp verwijderde moslims, een echtpaar en hun zoon, zijn deze week honderd dagen spoorloos. Samen met achtduizend anderen staan ze op de Rode-Kruislijst van vermisten uit Srebrenica.

Dutchbat-overste Ton Karremans heeft op 11 juli, de dag dat de bevolking samen met Nederlandse VN-militairen op de vlucht sloeg uit Srebrenica, per fax het bevel gekregen zijn troepen en installaties 'met alle mogelijke middelen' te blijven verdedigen tegen de Servische aanvallen. 'Het opgeven van wapens is niet toegestaan en is geen punt van discussie', beval waarnemend commandant Gobilliard vanuit Sarajevo. De orders werden op de VN-basis in Tuzla opgevat als “een politiek bedenksel om de schuld voor alles wat er mis kon gaan bij voorbaat bij Dutchbat te leggen”.

De stafchef van het VN-leger in Bosnië, generaal Cees Nicolai, heeft de orders over de telefoon bevestigd en toegelicht: “Ik heb gezegd: laat het niet nog eens zover komen dat de mannen meteen al hun spullen inleveren.” Hij doelde op het gemak waarmee Dutchbat eerder die week een aantal observatieposten (OP's) had opgegeven. Uit het logboek van de VN-basis in Tuzla blijkt echter dat de bemanningen van vijf OP's zich zonder verzet op 12 en 13 juli hebben laten ontwapenen.

De vader, moeder en broer van de VN-tolk Hasan Nuhanovic, die bescherming hadden gezocht op de Dutchbat-basis in Potocari, zijn onder dwang uit het kampement gezet. “De drie hebben twee dagen doorgebracht onder protectie van UNPROFOR, todat hun op de avond van 13 juli door Dutchbat-officieren werd bevolen de compound (...) te verlaten”, zo stellen de UNMO's De Haan, Kingori en Tetteh in drie identieke ondertekende verklaringen.

Generaal Nicolai zegt dat Dutchbat de instructie had 'te assisteren' bij de door de Serviërs afgedwongen deportatie van de moslims onder het motto: Deelname aan etnische zuivering is beter dan toekijken bij etnisch moorden. Op 27 juli schreef minister Voorhoeve (defensie) de Tweede Kamer echter dat hij Karremans had opgedragen “op geen enkele wijze te assisteren bij etnische zuiveringen”.