Scherven tussen het pluche en de schmink

Voorstelling: Tres door Needcompany. Concept, regie en choreografie: Grace Ellen Barkey; muziek: Rombout Willems; spelers: Claude Godin, Nordine Benchorf e.a. Gezien 18/10 Theater De Brakke Grond, Amsterdam. Te zien t/m 21/10 aldaar.

Onlangs verdedigde iemand met vuur de stelling: “Als iets niet appeleert aan je emoties, is het niet goed.” Deze directe benadering van schilderkunst - want daarover ging het - geldt evenzeer voor het toneel. De toeschouwer is gevangen in de wereld die de regisseur en acteurs creëren. Actrice en danseres Grace Ellen Barkey van de Needcompany maakte voor haar gezelschap de voorstelling Tres.

Dansers die tegelijk acteurs zijn, een verteller met heel vereenzaamde teksten, muziek van Rombout Willems en vooral veel Billy Holiday moeten Ellen Barkey's hoogstpersoonlijke verhaal uitbeelden over liefde en agressie, zuiverheid en onschuld en vooral het verlies daarvan. Plaats van handeling is, niet bijster origineel, een nachtelijke tingeltangel met roodpluche, schminktafels en kledingrekken.

Twee vrouwen zijn in een fatale haat-liefde verhouding verwikkeld. Ze krijsen en sissen naar elkaar als katten. Het waarom is onduidelijk, geen seconde kon ik in hun geëtaleerde gevoeligheden geloven. Datzelfde geldt voor een jonge man die zo hulpeloos slecht acterend een oudere man, de verteller, trachtte te verleiden dat het pijn deed tot in mijn kiezen. Die verteller was trouwens rust- en hoogtepunt van de voorstelling: nam hij het woord of zong hij traag en ook smartelijk de onovertroffen bluesy lovesongs van Billie Holiday, dan was het goed.

Er schuilt gemakzucht in een voorstelling als deze; zo zou ze eerst over Jean Genet gaan en later weer niet. Gemakzucht ook omdat Grace Ellen Barkey en de Needcompany zo rigoureus met alles wat ooit tot de toneeltraditie behoorde, willen breken dat je niets dan scherven, onaffe lijnen en flarden overhoudt. Dit alles onder het mom van montage. Het waarom van die acteurs en hun woedeuitbarstingen, zelfs het waarom van hun aanwezigheid op de speelvloer was ten volle betwistbaar en willekeurig. Het lag ook aan de inzet van de spelers; ze konden mij er niet van overtuigen dat die hoog was. Liever had ik de verteller solo gezien, met zijn fragmenten uit Jean Genet en zijn versie van Billie Holiday. Zonder danspasjes of broeierig heen en weer geworpen blikken, maar wel met de mooie muziek die Rombout Willems maakte.