Relatie China-VS blijft moeizaam door WTO

PEKING, 20 OKT. Soms bereiken handelsdelegaties meer verbroedering dan staatshoofden. Die gedachte moet de Amerikaanse president Bill Clinton hebben gehad toen zijn minister voor handel, Ron Brown, deze week naar China vertrok. Brown overhandigde een brief van Clinton aan de Chinese president Jiang Zemin, in de hoop de nodige welwillendheid te creëren voor de ontmoeting tussen beide presidenten, volgende week dinsdag in New York.

Brown, in China ter gelegenheid van de 9de bijeenkomst van de Chinees-Amerikaanse gezamenlijke commissie voor handel en verkeer, deed zijn uiterste best de Chinese regering de boodschap over te brengen dat als het aan de Verenigde Staten ligt de diplomatieke crisis tussen beide landen voorbij is.

“Ik heb de minister [van handel] verzekerd dat wat ons betreft de betrekkingen met China belangrijker zijn dan betrekkingen met welk ander land dan ook”, aldus Brown na afloop van een gesprek met minister Wu Yi. En aan president Jiang liet Brown weten dat de Amerikaanse regering hoopt dat de meningsverschillen over Taiwan uit de wereld zijn geholpen.

De betrekkingen tussen China en de Verenigde Staten raakten afgelopen zomer volledig uit balans door het privé-bezoek van Lee Teng-hui, de president van Taiwan, aan de Verenigde Staten. China veroordeelde het bezoek tot een poging van de VS om Taiwan, dat door Peking wordt beschouwd als een afvallige provincie, internationale erkenning te verschaffen.

“Voortgaande constructieve betrekkingen tussen de VS en China staan bovenaan de agenda van de regering Clinton”, aldus Brown. “Het element dat altijd winst heeft opgeleverd voor onze betrekkingen op algemeen terrein, is onze handelsrelatie.” Brown voegde daaraan toe dat de handelspolitiek in het verleden al vele problemen heeft opgelost.

Maar minister Wu Yi toonde haar scepsis toen zij Brown te kennen gaf dat Hij refereerde aan het ongenoegen binnen de Chinese regering over de geringe vooruitgang die is geboekt met de honorering van China's lang gekoesterde wens lid te worden van de Wereld Handelsorganisatie (WTO).

Volgens Peking zijn het vooral de VS die China's deelname aan de WTO dwarsbomen. De VS en andere lidstaten hebben gezegd het lidmaatschap van China niet langer in de weg te staan wanneer de Chinese regering zijn economie verder liberaliseert en import barrières vermindert. De opposanten zijn verder van mening dat China alleen mag toetreden onder de noemer 'ontwikkeld' land. China heeft die eis echter afgewezen en wenst beschouwd te worden als ontwikkelingsland in de hoop in aanmerking te komen voor verzachtende voorwaarden.

Brown was er tijdens zijn twee-daags bezoek veel aan gelegen China te bewegen tot verregaande opening van zijn markten. Beleefd maar dringend meldde Brown zijn Chinese ambtgenoot dat “de resultaten van deze bijeenkomst nauwgezet door onze presidenten en de bevolking in onze landen worden gevolgd”.

bpIn de VS bestaat grote bezorgdheid over het toenemende handelstekort met China. Lee Sands, de Amerikaanse assistent- handelsvertegenwoordiger voor China en Japan, zei vorige week op een bijeenkomst in Hongkong te verwachten dat het tekort in 1996 zeker zal toenemen met 7 miljard dollar. Op dit moment is het Amerikaanse handelstekort met China bijna 38 miljard dollar. Daarmee neemt China na Japan - goed voor een handelsoverschot met de VS van 66 miljard dollar - de tweede plaats in. Volgens Sands gaat 40 procent van China's totale export naar de VS.

xpBrown heeft de afgelopen dagen getracht China aan te sporen tot commerciële beloftes. Toen Brown vorig jaar augustus Peking aandeed en met 6 miljard dollar aan contracten weer huiswaarts keerde sprak hij van een “triomf voor de handelsdiplomatie”. Maar een jaar later blijkt slechts twintig procent van dat bedrag ten uitvoer te zijn gebracht.

Volgens Brown heeft de Chinese minister voor handel hem verzekerd dat goedkeuring voor het merendeel van de miljardenprojecten eraan zit te komen. Het zou echter nog enige tijd kosten. Ook voor de ruim 20 miljard aan Amerikaanse projecten die Brown ditmaal bij zich had en waarvan hij hoopt dat de Chinese regering er mee instemt, zou geduld vereist zijn.