Praten en oefenen beter tegen rugpijn dan pillen en operatie; Rug trekt aandacht van zorgbazen

Rugklachten zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het langdurig ziekteverzuim. Ze gelden als moeilijk te behandelen, maar de Rug Advies Centra boeken succespercentages die vele malen hoger zijn dan gebruikelijk.

ZEIST, 20 OKT. De opening van een nieuw pand van het Rug Advies Centrum in Zeist bracht gisteren een groot aantal hoogwaardigheidsbekleders in de gezondheidszorg op de been. Onder de gasten waren voorzitter H. Wiegel van de Zorgverzekeraars Nederland en directeur E. Nijpels van arbodienst De Twaalf Provinciën.

Het Rug Advies Centrum mag zich namelijk in een grote belangstelling verheugen van zorgverzekeraars en arbodiensten. Reden daarvoor is het succes dat het centrum boekt bij het terugplaatsen van werknemers die als gevolg van rugklachten maanden en soms zelfs jarenlang hun werk hebben moeten verzuimen. Ruim negen van de tien mensen met drie à vier maanden aaneengesloten verzuim wegens rugklachten functioneren na behandeling door het centrum succesvol en ook twee jaar later normaal. Bij een verzuim van een jaar of langer keren drie van de vier mensen na behandeling terug in een normale werksituatie. Daarmee is de kans op WAO bij drie maanden verzuim gedaald van zestig procent naar vijf procent en bij negen tot twaalf maanden verzuim van negentig procent naar twintig procent.

Het Rug Advies Centrum werd in 1982 opgericht door de orthopedisch chirurg P. van Akkerveeken en telt inmiddels drie vestigingen, behalve in Zeist ook in Noordwijk en Eindhoven. Van Akkerveeken werkte daarvoor in het Militair Hospitaal in Utrecht waar hij naar eigen zeggen gefrustreerd raakte over zijn onmacht om iets te doen aan ernstige rugklachten die niet tot een ziekte of afwijking terug te voeren zijn. In slechts één procent van alle gevallen stoelen de klachten op pathologische afwijkingen, zo leert de ervaring.

Vaak zijn rugklachten niet zozeer een gevolg van uitwendige overbelasting maar van gebrek aan fysieke conditie, zo hield Van Akkerveeken zijn hoge gasten gisteren voor. Deze conditie neemt om verschillende redenen af. Mensen kunnen onbewust op mentale of emotionele belasting reageren met een overmatige activiteit van nek- of rugspieren. Dit doet zich dikwijls tijdens de slaap voor. Behalve dit somatiseren vertonen ook veel mensen die al pijn hebben uit angst en onzekerheid al of niet bewust pijnvermijdend gedrag.

De aanpak bij het Rug Advies Centrum heeft niet tot doel de pijn te verminderen, maar het dagelijkse functioneren te verbeteren. Wie aanklopt bij het centrum wordt behandeld door een team van samenwerkende deskundigen: een orthopedisch chirurg, een psycholoog, een fysiotherapeut en een ergotherapeut. Vaak hebben patiënten reeds een lange weg in de medische sector afgelegd. De artsen in het Rug Advies centrum bieden de patiënt een manier om met de oorzaken van zijn pijn om te gaan en om zijn conditie op peil te brengen. Ook worden de patiënten bewust gemaakt van stress-factoren. In rollenspellen en door middel van zogeheten relationeel-emotieve training worden de patiënten op hun mentale functioneren aangesproken. In de relationeel-emotieve training wordt een classificatie gehanteerd met gradaties in frustratietolerantie, affectieve behoefte en perfectionisme.

De patiënten zijn enthousiast. De 44-jarige manueel therapeut R. van Dijk uit Lelystad kon enkele jaren geleden wegens de pijn in zijn rug nog maar een of twee patiënten per dag behandelen. Hij was al min of meer aan een andere baan begonnen als systeembeheerder bij collega-fysiotherapeuten, omdat zijn verzekering weigerde nog langer uit te keren, er was namelijk geen medische indicatie voor zijn rugpijn. In het Rug Advies Centrum leerde hij zijn conditie te vergroten. Hij heeft nu nog wel pijn maar hij heeft er geen last van. “Pijn is een emotie. En dus kun je pijn beïnvloeden. Dat is een van de belangrijkste dingen die ik heb geleerd. Van Akkerveeken heeft eens geschreven dat mensen niet moeten worden beoordeeld op hun lichamelijke afwijking maar op hun functionele afwijking. Daar sta ik helemaal achter”, zegt Van Dijk. Hij staat nu weer hele dagen in zijn praktijk en helpt negen patiënten per dag. Hij doet dagelijks oefeningen en loopt hij twee keer in de week hard.

Ook de 50-jarige manager in de facilitaire dienst van een onderwijsinstelling E. Howard is blij met de behandeling. Ze werd drie jaar geleden geopereerd aan een hernia, maar kreeg daarna toch weer last van haar rug. “Ik viel in een zwart gat. Ik werd depressief. Kwam in een neerwaartse spiraal terecht. Ik stond op het punt arbeidsongeschikt te worden verklaard. Ik leefde op pijnstillers. Ik lag op de bank en keek naar programma's op de televisie die ik niet meer zou durven noemen.” Met hulp van het Rug Advies Centrum slaagde ze erin haar pijn de baas te worden. Ze kan weer gewoon werken en een kratje bier uit de auto tillen. Howard: “Ik heb ontzettend geluk gehad dat ik in het arbeidsproces zat. Als mijn bedrijfsarts me niet naar het centrum had verwezen, had ik nu nog niets gekund. Nu weet ik hoe ik met mijn pijn moet omgaan.”

Het Rug Advies Centrum hoopt dat het in de toekomst kan gelden als voorbeeld van de zogeheten grote convergentie in de gezondheidszorg, dat wil zeggen dat er meer verband wordt gelegd tussen ziektekosten en kosten voor verzuim en arbeidsongeschiktheid. Aan rugklachten werd in 1991 anderhalf procent van het budget van de gezondheidzorg uitgegeven terwijl 25 procent van de verzuimkosten en 15 procent van de WAO-kosten voor rekening van rugklachten komen. Er zitten volgens het Rug Advies Centrum ruim 200.000 mensen geheel of gedeeltelijk in de WAO als gevolg van nek- of rugklachten.