Pilfabrikanten vrezen daling omzet na Britse waarschuwing

ROTTERDAM, 20 OKT. De drie belangrijkste pilfabrikanten Schering, Organon en Wyeth vrezen voor een flinke omzetdaling in de 'lichte' anti-conceptiemarkt, nu de Britse overheid artsen heeft geadviseerd terughoudend te zijn bij het voorschrijven van zeven merken anticonceptiepillen. Ze zouden bij bepaalde gebruiksters een verhoogd risico op het ontstaan van trombose hebben.

Van die zeven preparaten, die de Britse overheid met name noemt, zijn er twee - Marvelon en Mercilon - van Organon, dochter van het Nederlandse-Zweedse concern Akzo Nobel. De andere vijf zijn van het Duitse bedrijf Schering en het Amerikaanse Wyeth. De autoriteiten van het Comittee on Safety of Medicines (CSM) baseren zich bij hun advies op de bevindingen van het Medicines Control Agency (MCA), dat de uitlatingen over het verhoogde risico ontleent aan drie recente, maar nog niet gepubliceerde studies naar de relatie tussen de laag gedoseerde orale anti-conptiva en hart- en vaataandoeningen. Die 'lichte' pillen bevatten ofwel de werkzame stof desogestrel, dat Organon in zijn preparaten verwerkt ofwel gestodeen, dat bij de lichte contraceptiva van Schering en Wyeth de belangrijkste verbinding vormt.

De vrees van de pilfabrikanten voor een teruglopende verkoop is niet ten onrechte. Eind jaren zeventig leidden publikaties over bijwerkingen van de pil tot een enorme daling in populariteit. Het percentage pilgebruiksters onder vrouwen van 15 tot 50 jaar daalde van 34,4 procent in 1978 tot 27 procent in 1980, een verlies van 20 procent. Ook publikaties in veel gelezen damesbladen aan het eind van de jaren zestig over mogelijke bijwerkingen gaven toen grote onrust. De geboortegolf als gevolg daarvan was bij voorbeeld vele malen hoger, dan die welke volgde op de enige tijd daarvoor verschenen pauselijke encycliek.

De Britse markt voor contraceptiva telt 4,5 miljoen pilgebruiksters. Van die groep zijn twee miljoen vrouwen ingesteld op de lichte pil, die al circa veertien jaar op de markt is. De helft van de Britse gebruiksters slikt een pil van Organon, de rest van de markt is verdeeld tussen Schering en Wyeth.

Nederland telt naar schatting 1,6 tot 1,7 miljoen pilgebruiksters. Deze vrouwen zijn in de vruchtbare leeftijd tussen 15 en 24 jaar. Nederland is wereldwijd gezien koploper in het pilgebruik. Dat gebruik is sinds 1980, na de sterke daling, weer met 70 procent gestegen en de markt is nu al een jaar of vijf stabiel. Dat wil zeggen: circa 45 procent van de vruchtbare vrouwen in Nederland gebruikt de pil. In de overige gevallen heeft de vrouw - maar vaker nog de man - zich laten steriliseren. Daarnaast vormt het condoom een manier om bevruchting te voorkomen, maar over de omvang van het condoomgebruik bestaan geen betrouwbare cijfers. Verder zijn periodieke onthouding, pessariumgebruik en het spiraaltje vormen van anti-conceptie, waarvan de populariteit niet precies bekend is.

De Nederlandse pilmarkt is voor ongeveer 41 procent in handen van het Duitse Schering. Organon volgt op een tweede plaats met 35 procent, Wyeth heeft 19 procent van de markt in handen, het Belgische Janssen ongeveer 4 procent.

De bedrijven geven uit concurrentie-overwegingen geen cijfers over de omzet, die met de verkoop van de pil wordt behaald. In Nederland werd vorig jaar in elk geval 165 miljoen gulden aan orale anti-conceptie uitgegeven. Daarvan ging 109 miljoen naar fabrikanten, groot- en tussenhandel. De apothekersvergoeding bedroeg 35 miljoen en 9 miljoen gulden werd afgedragen aan de schatkist in de vorm van btw. Nog eens 12 miljoen werd bij de apotheker bijbetaald in het kader van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Het gaat daarbij om een pil die duurder is dan de (gemiddelde) prijs die volgens het GVS mag worden vergoed.

Voor Organon kan de Britse stap belangrijke negatieve gevolgen hebben. Binnen Akzo Nobel is de farma-divisie - Organon en Organon Technika - een belangrijke winstmaker. Organon behaalde vorig jaar - opnieuw - een aanzienlijke stijging van de omzet en het bedrijfsresultaat. Daarbij vormden de anti-conceptiemiddelen een heel belangrijk segment, dat bovendien een forse groei te zien gaf. Daarnaast heeft het bedrijf ook middelen voor de behandeling van overgangsklachten en vruchtbaarheidsproblemen op de markt.

De lichte pil van Organon doet het vooral ook goed in de Verenigde Staten. Marvelon werd daar in 1993 geïntroduceerd onder de merknaam Desogen. Maar de pil is daar ook verkrijgbaar onder de naam Ortho Cept, die Organons marktpartner Ortho verkoopt.

Marvelon is nog altijd 's werelds meest voorgeschreven pil, stelt Akzo Nobel. Mercilon, een pil met een extra laag oestrogeengehalte, liet vorig jaar wereldwijd de snelste verkoopstijging zien, gemeten naar alle concurrerende orale anti-conceptiemiddelen. Organon zou ook graag de Japanse markt op willen met Marvelon, maar heeft daarbij sterke vertragingen opgelopen. Inmiddels heeft een subcommissie het Japanse college voor de registratie van geneesmiddelen positief geadviseerd over toelating van dit produkt.