Patiënten horen niet wat hen wordt gezegd

De ene kankerpatiënt waarvoor geen behandeling meer is en die dood gaat wil met medische zorg, maar zonder medische behandeling in rust sterven. De ander blijft zich zo lang mogelijk verzetten en wil iedere experimentele behandeling nog ondergaan. Een derde erkent dat de strijd gestreden is, maar stelt zich in dienst van 'de vooruitgang', en laat zich als menselijk proefkonijn gebruiken in de hoop om toekomstige generaties kankerpatiënten een beter lot te bezorgen. Dat is de notedop waarin uitbehandelde kankerpatiënten zich bevinden. Waarom daarover een TV-programma gemaakt? Is er een probleem?

We zijn er niet van overtuigd dat iedere patiënt op eigen kracht een positie als teruggetrokkene, strohalmklamper of dienaar der wetenschap kiest. Daarover ging het gisteravond laat in het programma De mens als proefkonijn.

Is de invloed van de farmaceutische industrie die eindeloze series nieuwe stofjes getest wil hebben niet te groot? Is het wel goed dat de arts die een kankerpatiënt soms meer dan een jaar heeft behandeld opeens nog een andere pet op blijkt te hebben, die van onderzoeker, die op laatst zijn uitbehandelde patiënt de vraag stelt of hij aan een experiment wil meewerken waarbij de hoogst verdraagde dosis van een nieuw middel wordt gezocht? Moet die vraag niet altijd door een andere arts worden gesteld? En zijn artsen wel duidelijk genoeg in hun voorlichting die moet inhouden dat een patiënt zelf niets aan de behandeling zal hebben?

Als de patiënt opmerkt dat zo'n medicijn wordt onderzocht omdat artsen denken dat het tegen kanker werkt en dat hij dus heel misschien iets langer door leeft, dan vind ik het een vorm van sadisme om steeds te herhalen dat hij er geen baat bij zal hebben, zei oncoloog J. Vermorken.

De oncologen worden in het programma in de verdediging gedrongen. Er wordt opgemerkt dat er 150 ethische commissies in Nederland zijn die onderzoeksvoorstellen beoordelen en dat de ene commissie soms goedkeurt wat de andere afwijst. Een nabestaande twijfelt er niet aan dat haar man liever twee maanden had geleefd 'zoals hij was' dan de vier beroerde maanden die hij het nu nog heeft doorgeworsteld.

Maar was het programma niet interessanter geweest als behalve de verdediging van de artsen ook die van de patiënten was te horen? Ja, patiënt Braakman en echtgenote zijn keer op keer tot tranen bewogen als ze in beeld komen. Braakman: “Je pakt alles aan...” Mevrouw: “want je wilt graag blijven.” Maar als ze zelf niet tot spreken in staat zijn laat dan in ieder geval een psycholoog iets vertellen over hoe het komt dat patiënten niet horen wat hen wordt gezegd, en niet lezen wat er op papier staat als ze instemmen met een experiment.