Het vervolg

HET SCHANDAAL RONDOM Willy Claes is een teken aan de wand voor de NAVO zelf. Bij diens benoeming tot secretaris-generaal van de Atlantische organisatie ruim een jaar geleden heeft het aan de nodige zorgvuldigheid ontbroken. Daarmee is niets gezegd over de schuld of onschuld van de betrokkene, maar alles over het gebrek aan oplettendheid van de verantwoordelijke regeringen wat betreft de gevoeligheden op de achtergrond. Tenslotte was toen de Agusta-affaire in België al lang boven water gebracht en eveneens was bekend hoe nauw betrokken bij de aankoop van de Italiaanse helikopters Claes als minister van economische zaken was geweest.

Het heet dat de Amerikanen per traditie afstand bewaren tot de benoeming van de hoogste civiele ambtenaar in het bondgenootschap. Zij leveren de opperbevelhebber, de keuze van de secretaris-generaal is een zaak van de Europese lidstaten. Maar dat betekent niet dat Washington subtiele sturing achterwege zou moeten laten zelfs wanneer het daarvoor een goede reden zou hebben. De secretaris-generaal was altijd al het boegbeeld van de NAVO. Zeker in een tijdsgewricht waarin de organisatie zich op nieuwe, ook niet-militaire taken stort en haar actieradius tot ver over de eigen grenzen uitstrekt, zijn de betekenis en het belang van die functie alleen maar toegenomen. Bij de keuze voor Claes lijken de omgevingsfactoren toch niet de aandacht te hebben gekregen die de benoeming, ook gezien de veranderde omstandigheden, had verdiend.

NA CLAES IS ER alle reden voor de regering-Clinton om zich terdege met de opvolging te bemoeien. Niet opnieuw moet de keuze de resultante zijn van in Europa op elkaar inwerkende krachten, maar 'the best man on the job' moet straks de zetel in Brussel innemen. Minus de Augusta-affaire had Claes dat bepaald kunnen zijn. Die overweging onderstreept slechts het belang van een niet door nationale en politieke voorkeuren gehandicapte keuze waarbij bovendien rekening wordt gehouden met meer dan puur persoonlijke kwalificaties. De Verenigde Staten lijken de aangewezen lidstaat om de objectiviteit in een dergelijke ruim opgezette besluitvorming te waarborgen.

Een benoemingsprocedure onder Amerikaanse leiding zou passen bij de jongste ontwikkelingen. Na een tijdlang de crisis in het voormalige Joegoslavië aan Europa en de Verenigde Naties te hebben overgelaten, heeft Washington deze zomer de zaken naar zich toe getrokken. Daarmee heeft president Clinton zijn lang volgehouden afstandelijkheid laten varen. Europa als Atlantische pro-consul in de eigen regio bleek te verdeeld om de hoge verwachtingen waar te maken. De affaire-Claes heeft de kwetsbaarheid van een aan Europa overgelaten besluitvorming in Atlantische kwesties nog eens onderstreept. Redenen te over voor een Amerikaanse correctie.