Hercule Poirot in Brazilië

Maria Alice Barroso: Wie vermoordde Pacífico? (Quem matou Pacífico?). Vert. Adri Boon. Uitg. De Geus, 189 blz. ƒ 34,90.

Er zit veel moord in de titels van de Braziliaanse schrijfster Maria Alice Barroso. Bekend werd ze met haar grootschalige familie-epos Zeg zijn naam en ik vermoord hem, dat vorig jaar in het Nederlands verscheen. De nu vertaalde roman Wie vermoordde Pacífico? ademt eenzelfde sfeer van wraak en geweld. Vreemd is dat niet. Locatie en personages zijn gelijk gebleven: het stadje Parada de Deus in het Braziliaanse binnenland, waar de familie Moura Alves een onaantastbare, desnoods bloedig afgedwongen, heerschappij uitoefent. Een van de meest roemruchte telgen van de familie is net vermoord. Ook de wijze van vertellen - afwisselend vanuit het oogpunt van de diverse betrokkenen, soms aangevuld met dat van de 'alwetende' schrijver - is in beide boeken gelijk.

Toch verschillen de boeken sterk van elkaar. Het familie-epos heeft in Wie vermoordde Pacífico? plaats gemaakt voor het detective-verhaal. De schaal is kleiner, de inzet minder ambitieus. Wilde Barroso in het eerste boek de psychologie van een van machisme doortrokken samenleving peilen, het tweede boek lijkt eerder omwille van de ontspanning geschreven. Psychologische hoogtepunten vindt men hierin niet; het boek is veeleer een stijloefening in de marge van haar grote epos, waarbinnen het - al is het in de tijd iets later gesitueerd - heel goed een nevenintrige had kunnen zijn.

Hoewel Barroso zich in haar detective opnieuw een vaardig schrijfster toont, is die oefening niet geheel geslaagd. Het boek mist de vaart en spanning van het detective-verhaal. Barroso lijkt Agatha Christie als voorbeeld te hebben genomen, wier technieken in 1969, toen het boek oorspronkelijk verscheen, al verouderd waren. Als een Zuid-Amerikaanse Hercule Poirot laat zij haar speurder de moord op Pacífico de Moura Alves oplossen. Ook de slotconfrontatie tussen alle verdachten, die haar voorgangster zo dierbaar was, ontbreekt niet. Maar de verrassende wending waarmee Christie de lezer steeds weer wist te overrompelen blijft hier uit. Wanneer de bekentenis komt, heeft het verhaal de clou al lang prijsgegeven.

    • Ger Groot