Fragiele Papandreou wil tot in volgende eeuw doorregeren

ATHENE, 20 OKT. De Griekse premier, Andreas Papandreou (76), heeft de laatste dagen ongewoon veel activiteiten ontplooid voor zijn doen. Gisteren ontving hij de rectores magnifici van alle universiteiten, waarvan de helft de poorten heeft gesloten om de aandacht te vestigen op het feit dat ze zo armlastig zijn. Sommigen kunnen zelfs hun elektricteitsrekening niet meer betalen. Het percentage van het bruto nationaal produkt in Griekenland dat naar het onderwijs gaat (3,5), zou nog lager zijn dan van Egypte. Na een gesprek van anderhalf uur beloofde de premier een verhoging van de onderwijspost op de begroting van volgend jaar.

De dag tevoren had hij voor het eerst sinds drie jaar het hoofdkwartier van zijn eigen socialistische partij PASOK weer eens bezocht, voor een zitting van het negentienkoppig 'uitvoerend bureau' dat de week tevoren was vernieuwd. De televisie vertoonde - zonder geluid - drukke en opgewekte gesprekken met veel gelach. Na afloop verklaarde de premier, die theoretisch nog kan regeren tot de herfst van 1997, onder meer: “We verwachten en maken aanspraak op een volgende regeerperiode van vier jaar.”

Het vooruitzicht dat de fragiele Papandreou nog tot in de volgende eeuw blijft doorregeren, is totaal absurd voor iedereen die de voorafgaande weken heeft meebeleefd. Eind september moest hij “wegens een lichte voedselvergiftiging” overhaast vertrekken van de feestelijkheden op het eiland Patmos, waar negentienhonderd jaar tevoren de Openbaring van Johannes zou zijn gedicteerd. Na een korte eclips leidde hij, voor het eerst sinds eind vorig jaar, een zitting van de parlementsfractie waar alleen hij het woord voerde. Een week later kwam het Centraal Comité (honderdvijfig leden) van de partij weer eens bijeen, waar het wederom tot een monoloog van de leider kwam, die daarna niemand de gelegenheid gaf te riposteren en zonder iemand te groeten vertrok.

Nu was dit op zichzelf niets nieuws. Sinds de oprichting van zijn partij in 1974 is Papandreaou op deze manier te werk gegaan en protesten van binnenuit zijn steeds uitgebleven. In de media ontbreekt het niet aan geluiden waaruit moet blijken dat kopstukken van de PASOK, binnen en buiten de regering, hun eigen gedachten hebben over allerlei zaken, maar als puntje bij paaltje komt houden ze zich doodstil. “Een kudde schapen”, hoont de rechtse oppositiepartij Nieuwe Democratie, waar het bij vergaderingen veel levendiger toegaat.

De vergadering van het Centraal Comité van vorige week echter zou wel eens de laatste geweest kunnen zijn waarbij het zo dictatoriaal toeging. Er hebben zich binnen de PASOK nu allerlei dissidenten gedestilleerd die min of meer openlijk pleiten voor een procedure waarmee aan de opvolging wordt gewerkt. Daarnaast zijn er velen die bezorgdheid tonen over de toenemende invloed van Papandreaous gade Dimitra (40). Zijn toespraak - in wezen een 'kreet van agonie', zei hij zelf - was bijna in zijn geheel een requisitoir tegen deze dissidenten en tevens een uitnodiging aan hen, dan maar uit de partij te gaan en “voor zichzelf te beginnnen”. Als men een soort voogdij wil instellen, is men bij hem aan het verkeerde adres, zei hij.

Vlak na dit moment stond mevrouw Vaso Papandreou (geen familie) op - de meest populaire dissidente, die wist dat ze niet aan het woord zou komen - om een notitie op de tafel te leggen die ze inderhaast had geschreven. Daarin stond dat het een misverstand was te denken dat ze een voogdij nastreefden. Papandreou las het briefje vluchtig en ging toen onverstoorbaar door met zijn betoog, dat echter veel minder applaus kreeg dan bij vorige gelegenheden.

Na afloop trachtten twee oud-ministers met geroep tevergeefs hem nog in de zaal te houden om hun bedenkingen aan te horen. Ook zoiets was nog nooit vertoond. Voor 20 november is een volgende zitting van het Centraal Comité aangekondigd waarop iedereen het woord zal kunnen voeren. En reeds begin volgende maand komt er een nieuwe vergadering van de parlementsfractie waarvoor hetzelfde geldt. Maar of de premier daarbij zal zijn?

Slechts één dissident heeft de consequenties getrokken en de partij inmiddels verlaten. Het is Dimitris Tsovólas, oud-minister van financiën die de oude, linkse koers van de PASOK weer wil invoeren. Zijn toon is populistisch en volgens opinieonderzoek zou een door hem te vormen partij - waarover hij hardop nadenkt - minstens 10 procent krijgen, in één klap dus meer dan de afvallige van rechts, Samarás met zijn Lentepartij.

Sindsdien lijkt de PASOK te zijn begonnen aan een poging tot herstel van haar image. Het was vooral opmerkelijk dat Papandreou op de zitting van het uitvoerend comité verscheen zonder Dimitra, die hem de laatste jaren overal vergezelt en 'directeur van zijn bijzonder bureau' is. Maar een verbetering van Papandreous persoonlijk image is, helaas voor hem, vooral een medische aangelegenheid. Een oppositiekrant vertoonde dezer dagen een recent gezette handtekening. Daar is bijna niets meer van over.

    • Frans van Hasselt