Bastiaans en Joo

Christiaan Bastiaans - Michael Joo. T/m 26 nov. Stedelijk Museum Bureau Amsterdam, Rozenstraat 59, Amsterdam. Di t/m zo 11-17u.

Even denk je dat je het zelf bent die zo hard hijgt, van het snelle fietsen of haastige lopen. Maar al snel wordt duidelijk dat het geluid in de lege entreegang van Bureau Amsterdam uit boxen komt. Het is het gehijg van een man die je later op een monitor in de grote zaal zult zien zwoegen door een tropisch moeras. Christiaan Bastiaans (1951) ging in een nieuwe serie video-installaties op zoek naar de 'verloren tijd' van zijn vader die in 1944 als geheim agent werd gedropt in de oerwouden van Nieuw-Guinea. Zijn missie: de bewegingen van de Japanse vijand bespieden. De jonge Bastiaans probeert nu deze tocht door de rimboe in beelden en geluiden te vangen.

Doorzichtige overlevingspakken van rubber gebruikt hij. Zes hing hij er op. Op sommige monteerde hij een minuscuul monitortje in de buurt van de hartstreek waarop een telkens net niet copulerend stel te zien is; bij andere vulde hij de zakken met tubes verf in evenzoveel kleuren als het oerwoud zelf. In een hoek hing hij een doorzichtige plastic zak waar het angstvallig hard getjirp uit komt: een groep levende krekels sloot hij hier op, die onder studiolampen ongetwijfeld zitten te wachten op hun dood.

De opstelling in de ruimte - door de organisatoren van de expositie met een groot woord 'mise-en-scène' genoemd - is rijk aan associaties. De beklemming van het oerwoud, de zinderende hitte die het bloed sneller doet stromen, het gevoel bespied te worden door een onzichtbare vijand: de Nederlands-Indonesische Bastiaans had dit complex van emoties overtuigend opgeroepen mits hij de ruimte en het geluid voor zichzelf had gehad.

De tentoonstellingsmakers wilden Bastiaans' werk echter graag 'confronteren' met dat van een andere kunstenaar die zich op het grensvlak van twee culturen beweegt: de Amerikaans/Koreaanse kunstenaar Micheal Joo (1966). Joo - twee jaar geleden te zien op de Aperto-tentoonstelling in Venetië en vorig jaar op Some went mad, some ran away in de Serpentine Gallery in Londen - toont twee sluiervissen moederziel alleen zwemmend in een helverlicht aquarium (niet voeren!), en twee videoprojecties: het bedwelmende At the Glass Ceiling, waarin het geluid van een verende trampoline gecombineerd wordt met beelden van het zijaanzicht van een man (Joo) die op een trampoline springt, en met hallucinerende projecties van Joo bovenaf. De andere video-installatie is Nature vs. Nature en toont op zes in een cirkel opgestelde monitoren een landschildpad die naar zee kruipt. Op de achtergrond tegen de muur speelt zich een straatgevecht af in Chinatown. Op het moment dat er klappen vallen, breken de golven op de monitoren met groot kabaal op het strand.

In dit geweld verdrinken de 'stemmen' waar Bastiaans naar op zoek is. Deze 'multimediale installatie' versterkt het werk van beide kunstenaars niet, maar verzwakt het.

    • Lucette ter Borg