Stage in Casablanca

De Hogeschool voor Economische Studies (HES) in Amsterdam stuurt zijn studenten op grote schaal de wijde wereld in. Eén op de vijf studenten vertrekt voor een semester of langer naar een hogere economische school in Frankrijk, Duitsland of Engeland. Ongeveer de helft loopt stage bij een buitenlands bedrijf ergens in Europa of daarbuiten. Studenten die de English Stream International Management volgen gaan verplicht naar het buitenland en waaieren niet alleen uit naar landen binnen Europa maar ook naar Mexico, Cuba, Canada, de Verenigde Staten. Internationale oriëntatie staat hoog in het vaandel van de HES.

In het rapport van de onderwijsinspectie 'Over internationalisering: studenten en kwaliteitszorg', dat dit voorjaar werd uitgebracht, stelde men deze Amsterdamse economische hogeschool model voor andere HEAO-opleidingen in het land. Een voorbeeld van 'good practice', aldus de inspectie. Intussen is de HES alweer een stapje verder. De steeds grotere toestroom van studenten die een Turkse of Marokkaanse achtergrond hebben, bracht de hogeschool op de gedachte ook met deze landen connecties aan te knopen. 'Internationalisering van het onderwijs en allochtonenbeleid hebben vele raakvlakken', zegt Robbert-Jan Piet, die als decaan en als docent rechten is verbonden aan de HES. Dit jaar is zes procent van de nieuwe studenten van Turkse of Marokkaanse origine. Mond tot mondreclame en gerichte publiciteit van de HES in de allochtone media zullen er voor zorgen dat dit percentage snel zal toenemen, verwacht Piet. 'Het is eigenlijk vreemd dat wij de eerste opleiding in de economische sector zijn die zijn pijlen op Marokko en Turkije richt', zegt Piet, 'terwijl het toch zo voor hand ligt.' Behalve studenten van Turkse of Marokkaanse afkomst tonen volgens Piet ook Nederlandse studenten uit de verschillende studierichtingen belangstelling voor deze landen.

Nadia Seghrouchni (22) vierdejaars student aan de HES keerde onlangs terug uit de Marokkaanse stad Casablanca, waar ze een half jaar stage liep op de afdeling buitenlandse handel van een bank. Voor Nadia, die in Nederland is geboren en opgegroeid bood deze stage dé gelegenheid om de cultuur van haar ouders beter te leren kennen en tegelijk buitenlandse werkervaring op te doen. 'Voor mij was Marokko toch vooral een vakantieland', vertelt Nadia. 'Als je meer van een land te weten wilt komen moet je er een tijdje gaan wonen.' Ze regelde haar stage zelf via familie-connecties en wist voor elkaar te krijgen dat ze op de exportafdeling van de bank terecht kwam. Als stageopdracht onderzocht ze hoe de bank Marokkaanse bedrijven die handelspartners in het buitenland zoeken zo goed mogelijk kan ondersteunen. 'Er was een duidelijke aansluiting tussen wat ik hier op school geleerd had en wat ik daar in de praktijk kon brengen', stelt Nadia tevreden vast. Al ontdekte ze snel dat de voor haar vanzelfsprekende begrippen als marketing en dienstverlening in Marokko nog lang geen gemeengoed zijn. Voor de bank schreef ze een gedetailleerd rapport met onderzoeksresultaten, grafieken en bijlagen, voor school maakte ze een algemeen verslag waarin ze concludeerde dat de bedrijfsmentaliteit in Nederland en Marokko duidelijk van elkaar verschilt en dat ze in dat halve jaar veel over het dagelijks leven in Marokko had bijgeleerd. 'Het is goed om te zien dat het in Marokko een normale zaak is dat meisjes hoge opleidingen volgen en dat vrouwen belangrijke functies bekleden. Ook al voel ik me nog zo Nederlands, ik zal me hier als Marokkaanse moeten bewijzen en laten zien wat ik waard ben.'

Tijdens haar stage in Casablanca kreeg Nadia bezoek van de docenten Robbert-Jan Piet en Erik Groet die namens de HES een studiereis door Marokko maakten om de mogelijkheden voor samenwerking met onderwijsinstellingen en bedrijven te verkennen. 'Op de bank waren ze verrast dat docenten van m'n school kwamen kijken', vertelt Nadia. 'Zelfs bij Marokkaanse stagiaires was dat nog nooit voorgekomen.' Ook de twee andere HES-studentes die op dat moment in Casablanca stage liepen bij een confectiebedrijf werden door Piet en Groet bezocht. Inmiddels zijn er met een 'jonge en dynamische ' economische hogeschool in Casablanca principe-afspraken gemaakt om studenten van de HES daar een of meer semesters onderwijs te laten volgen en een docentenuitwisseling te organiseren. 'Maar de uitwerking laat nog even op zich wachten', verzucht Erik Groet, coördinator voor de franstalige landen. 'We weten inmiddels dat we geen haast moeten hebben. Dit soort zaken gaat in Marokko over veel schijven.'

De andere voorbereidingsreis ging vorig studiejaar richting Turkije, waar economische faculteiten werden bezocht in Istanboel en Ankara en relaties werden aangeknoopt met het Nederlandse bedrijfsleven, dat in Turkije ruim vertegenwoordigd is. Het bezoek aan de maandelijkse zakenlunch op de Nederlandse ambassade leverde zo al drie stageplaatsen op, meldt Robbert-Jan Piet. Ongelukkigerwijze was de HES-delegatie er juist toen de politieke rel over het Koerdische parlement uitbrak. Alle afspraken werden subiet bevroren, waardoor de organisatie van stages en de studentuitwisseling met Turkije stil kwam te liggen. 'Inmiddels hebben we via via signalen gekregen dat de ergste politieke kou uit de lucht is', aldus Piet en Groet, die alweer druk bezig zijn de contacten met de universiteiten en het bedrijfsleven op te warmen.

Nadia wist het eigenlijk altijd al, maar na haar stage in Casablanca weet ze het zeker: haar toekomst ligt in Europa. 'Ik denk en voel Nederlands, maar ben ook verbonden met Marokko. Eigenlijk bungel ik er een beetje tussenin.' Misschien, zo denkt ze, is deze dubbele binding een uitstekende basis voor een baan in het economisch verkeer tussen Nederland en Marokko.