Hulp van Fed voor Tokio is ingegeven door Daiwa-crisis

NEW YORK, 19 OKT. De Federal Reserve (Fed), het Amerikaanse stelsel van centrale banken, heeft ervoor gezorgd dat Japanse banken direct miljarden dollars tot hun beschikking hebben, indien de situatie dat zou vereisen. Volgens het plan dat eerder deze week naar buiten kwam, krijgt de Fed bij een eventuele hulpoperatie in ruil voor de ter beschikking gestelde liquiditeiten Amerikaans schatkistpapier terug. De Japanse centale bank kan deze garantie geven, omdat de nationale reserves van Japan voor een deel in dit papier zijn belegd.

Het gaat om een bilaterale afspraak tussen de Fed en de Japanse centrale bank.

De voorzorgen zijn vooral bedoeld om de invloed van een mogelijke bankcrisis in Japan op de VS te minimaliseren. Het plan, dat acute liquiditeitsproblemen van Japanse banken voorkomt, is vooral ingegeven door recente problemen rond de Amerikaanse vestiging van de Daiwabank. Voorzitter Alfonse D'Amato van de Senaatscommissie voor het bankwezen bekritiseerde gisteren het plan, omdat een oplossing van de Japanse bankencrisis volgens hem aan Tokio zelf en de vrije markt kan worden overgelaten.

Japan verzorgt ongeveer 10 procent van het totale bedrag aan leningen dat jaarlijks in de VS omgaat. Japanse banken hebben 400 miljard dollar aan schatkistpapier in de kluizen liggen. Een omvangrijke verkoop van dit papier zou onrust op de markt veroorzaken. De voorzorgen van de Fed, die er geen officiële mededelingen over doet, zijn bedoeld om Japanse banken die actief zijn op de Amerikaanse markt armslag te geven in een crisissituatie.

Een dergelijke crisis zou zich bijvoorbeeld voor kunnen doen als de Amerikaanse financiële markten open zijn en het in Japan nacht is. Liquiditeitsproblemen bij een Japanse bank of zelfs geruchten daarover zouden op een dergelijk moment hevige paniek op Wall Street kunnen veroorzaken.

Het Japanse banksysteem maakt op dit moment een crisis door. De gerenommeerde bureaus voor kredietbeoordeling hebben de kredietstatus van een aantal Japanse banken recentelijk verlaagd. Buitenlandse banken hebben hun rente voor leningen dan ook iets verhoogd en zijn in het algemeen zelfs terughoudend om krediet te geven.

Enkele grote Japanse financiële instellingen zijn in de afgelopen maanden in de problemen geraakt en het Daiwa-debâcle, waarbij de bank voor 1,1 miljard dollar het schip in ging, heeft de reputatie van Japanse banken ook geen goed gedaan. Een acuut liquiditeitsprobleem van een Japanse bank in de VS zou dan ook een domino-effect kunnen hebben.

Details over het Amerikaanse plan kwamen naar buiten tijdens een hoorzitting via het Republikeinse Congreslid Jim Leach (Iowa), voorzitter van de bankcommissie van het Huis van afgevaardigden. Leach maakte desgevraagd een scherp onderscheid tussen de voorzieningen voor Japan en de zogenoemde bail-out van Mexico. In het geval van Mexico stelde de Amerikaanse overheid zich garant voor kredieten van de Mexicaanse overheid, met de mogelijkheid Mexicaanse olie te krijgen voor zijn dollars. In het geval van Japan gaat het om een overeenkomst tussen centrale banken, zoals die bij dreigende financiële onrust wel vaker wordt gesloten. Het Mexico-plan is sterk gepolitiseerd en veroorzaakte opschudding in het Congres, omdat Amerikaanse belastinggelden in het geding konden komen.

Het huidige plan is volgens Leach bedoeld als “een symbool van samenwerking”. Het houdt op geen enkele manier in dat de VS reddingspogingen aan het ondernemen zijn om het Japanse banksysteem te redden. Juist Japan met zijn gestuurde economie is wellicht het laatste land waar een existentiële crisis van het banksysteem zou kunnen uitbreken.