'Gerem, gepiep, ik dacht 't circus is kapot'

Het kleine circus Aladdin is niet dood, het lééft. Maar enige weken lang balanceerde het op de rand van de afgrond, nadat een vijftal van zijn vrachtauto's bij een kettingbotsing total loss was geraakt.

GRAVE, 19 OKT. In zijn eigen oude woonwagen is de door de crash aangerichte schade nog goed zichtbaar. B. Tertoole wijst naar de hoek die als keukentje dienst doet. “Hier hing de afzuigkap, die is er compleet afgevlogen”, vertelt de 59-jarige oprichter en thans artistiek leider van Circus Aladdin. Enige meters verderop in de lage ruimte stond een kast. Die was met zware bouten aan de muur bevestigd, maar “los gerukt door de klap”. “Meneer, bijna alles lag aan gruzelementen.” Het leren bankstel overleefde het ongeluk, evenals “wonder boven wonder” de tv en twee zeldzame houten beelden: een van een bleke clown en een van Vitalis, bekend uit het boek Sans famille.

Directeur W. den Otter (32), die Aladdin een half jaar geleden van Tertoole overnam, herinnert zich het noodlottige ongeval nog als de dag van gisteren. Zijn circus verplaatste zich op 29 september over de snelweg van Rosmalen naar Eersel. In een colonne van tien auto's, met een snelheid van zo'n zeventig kilometer per uur. Plotseling dook er een file op, die niet meer was te ontwijken. “Bij Best, nota bene bij Best”, lacht Den Otter zuur. “Veel gerem, gepiep en klappen. Gelukkig waren er geen gewonden onder de mensen. Onze dieren zaten ruim twee uur vast, we konden er niet bij komen.” Later bleek dat Chicco, de lama, zo'n ernstig letsel had opgelopen dat hij uit zijn lijden moest worden verlost.”

De schade voor het amusementsbedrijf werd geschat op drie ton. Aangezien de vrij oude, maar technisch goede vrachtauto's alleen WA waren verzekerd, volgde er geen vergoeding. Tertoole weet niet meer hoe lang hij na de kettingbotsing “versuft” in zijn auto heeft gelegen. “Misschien was het één minuut, misschien waren het er dertig. Ik dacht: het leven is stuk, Aladdin is kapot, 't is allemaal afgelopen.”

In zijn donkere woonwagen, op een grasveld bij de sporthal van Grave, doet de rondborstige Tertoole zijn verhaal met ontbloot bovenlijf. Hij heeft een drukke middag achter de rug. Want het werk van de artistiek leider is “multifunctioneel”: een uur voor de aanvang van de show in de kleine, zes meter hoge tent met ruim vijfhonderd plaatsen zat hij in een aftands caravannetje entreekaartjes te verkopen. Vervolgens trok hij zijn chique rode pak aan, zette een zijden hoed op om als speaker enige acts aan te kondigen. In de pauze verkocht hij popcorn en frisdrank in de restauratiewagen, die een flinke opdonder kreeg op de snelweg. Later was hij illusionist, hielp hij de lenige miss Sabrine omhoog voor haar optreden aan het verticale koord en ten slotte verscheen hij als clown ten tonele. Als “een domme August”, zoals hij het omschreef. “Directeur Den Otter speelde de witte clown, dat is het hoogste wat er is in een circus.”

Net voor de pauze richtte Tertoole zich “met een serieus woord” tot het “hooggeëerde publiek”. Hij vertelde hoe “verschrikkelijk” het auto-ongeluk zijn circus heeft getroffen. Maar ook hoe “hartverwarmend” de Nederlandse mensen te hulp zijn gekomen. “Een vriendin opende spontaan een gironummer, waarop al veel geld is gestort. Van Daf kregen we een tweedehands truck cadeau. Ik ben sprakeloos geweest over de reacties van tal van kinderen. Die hebben ons zo veel courage gegeven. Ze zijn zelfs gaan collecteren. 'Voor ons circus', zeiden ze aan de deuren. Ik wist niet dat Aladdin zo geliefd was.” De artistiek leider kon zijn tranen nauwelijks bedwingen en dook weg achter het hoge gordijn.

Al het ingezamelde geld wordt gebruikt voor nieuw automateriaal en een nieuw front van de tent, want dat is volgens Tertoole “totaal kapot”. De ras-artiest - hij stond als achtjarig jochie al in Rotterdam op het toneel - zegt de hemel te danken dat zijn vijftien jaar oude Aladdin weer gezond is. Hij vertelt zich te verheugen op het naderende einde van het seizoen, want hij begint moe te worden. “In maart starten we weer met frisse moed aan een nieuwe toernee, door heel het land. Aladdin zal overal twee uur lang een wolk vol verrassingen presenteren.”

Dat laatste is het circus aan zijn naam verplicht, legt hij uit. “Aladdin en de wonderlamp, dat is een sprookje uit Duizend en één nacht: een jongetje vond een lamp, die een beetje was aangeslagen. Dus ging hij over het glas wrijven. Toen kwam er een geest uit en die zorgde voor een wolk vol verrassingen.” Aladdin is een van de kleinere onder de achttien circussen die ons land telt. “We zijn niet te vergelijken met Krone of Carré, waar miljoenen guldens omgaan. We zijn klein, maar fijn. Echt ouderwets circus. Geen onderbroekenlol, of humor ten koste van anderen. En we staan heel dicht bij de klanten.”

Dat bleek ook in Grave. Nadat het applaus royaal had geklonken kregen de ruim tweehonderd veelal jonge bezoekers de kans de zeven artiesten in de piste persoonlijk de hand te schudden. Bijna iedereen maakte er gebruik van. Tertoole bekeek het tafereel op afstand, een traan bengelde op zijn beschilderde wang. Vervolgens slofte hij naar zijn oude woonwagen. Circus Aladdin is niet dood, het lééft.