Dagvaarding Van der Valk is sluitstuk jacht van justitie

ROTTERDAM, 19 OKT. Vorig jaar februari barstte uiteindelijk de bom. Gerrit van der Valk, pater familias van Nederlands grootste wegrestaurantketen, werd in de boeien geslagen op verdenking van belastingfraude, valsheid in geschrifte en het jarenlang ontduiken van het betalen van sociale premies van zijn bedrijf. Het vormde de uitkomst van een jarenlang onderzoek van de fiscus naar de activiteiten van het imperium met een kluwen van 150 vennootschappen die de volgens 'ome Gerrit' “hardwerkende familie” beheerde. Hij was daarbij niet van plan zich een loer te laten draaien door “een stelletje pootjeslichters” van de overheid.

De publieke opinie koos aanvankelijk onverdroten de kant van de familie Van der Valk, rond wie het net van het openbaar ministerie in Den Haag steeds strakker werd aangetrokken.

Volgens betrokkenen kwamen justitie en fiscus op het spoor van Van der Valk, nadat de familie in 1982 wel erg gemakkelijk tien miljoen gulden losgeld betaalde voor de ontvoerders van Gerrits vrouw Toos. Waar kwam al dat cash geld zomaar vandaan? Tijdens een andere gelegenheid werd bij een inval bij een aantal 'Valken' miljoenen guldens cash thuis aangetroffen. Waarom stond dat niet gewoon op de bank, zoals bij ieder normaal mens die over zoveel contanten beschikt?

Al met al ontstond een beeld van een met miljoenen guldens manipulerende organisatie, die gangbare bedrijfsregels aan haar laars lapte. De Horecabond FNV klaagde dat overwerk bij Van der Valk niet werd betaald en dat medewerkers die daarover klaagden domweg werden “weggepest”. Tot het maken van loonstrookjes was Van der Valk ook maar moeilijk te bewegen. “Dat kostte ze te veel werk”, aldus de vakbond.

Tientallen uitspanningen, waaronder het Turfschip in Breda, de Pier in Scheveningen en Avifauna in Alphen aan den Rijn, behoren tot het bezit van de familie, die ook een hotel in Curaçao beheert en inmiddels ook op Bonaire een vestiging heeft.

Het succes van de formule is bedacht door Gerrit van der Valk. Hij heeft rond Van der Valk een totale zelfvoorziening in het leven geroepen. Eigen bouwondernemingen bouwen de restaurants (het bedrijf begint vaak al te bouwen voordat de vergunning daarvoor officieel is verstrekt), de stoelen in de restaurant zijn een ontwerp van Gerrit zelf, de motiefjes op de gordijnen zijn een ontwerp van Toos en verder fokt de familie varkens, vangt vis, bottelt de eigen jenever, kweekt de bloemen en produceert zelfs de zeep voor het toilet.

De grondlegger van het concern is in feite Martinus, de vader van Gerrit, die in 1930 tussen Den Haag en Leiden het etablissement 'De Gouden Leeuw' bestierde. Het heilige doel van Martinus was al om alle kinderen een eigen zaak te geven. Maar met het snel groeiende aantal kinderen en kleinkinderen, dat al boven de 300 ligt, gaat deze bedrijfsstrategie zelfs de macht van Van der Valk te boven.

Vrijwel gelijktijdig met de arrestatie van Gerrit hadden vorig jaar februari invallen plaats bij Van der Valk-restaurants in Akersloot, Haarlemmermeer (motel en wegrestaurant) en Tiel. De actie van de FIOD ging bovendien gepaard met huiszoeking bij veertien werknemers. Gerrit van der Valk werd aangehouden op het strand van Curaçao. In juli 1994 deden politie en justitie een inval bij het motel/restaurant van Van der Valk in Sassenheim. Justitie was daarbij op zoek naar aanvullende informatie over het verzwijgen van omzetten van het bedrijf.

Via de Amsterdamse advocaat mr. L.C.J.M. Spigt bond de Van der Valk-clan de strijd aan met de overheid. Spigt suggereerde dat elk gezond bedrijf een permanente discussie voert met de belasting over de te betalen bedragen. De fiscale rechter moest het allemaal maar beoordelen, vond Spigt. Wel werd een bedrag voor naheffing van de fiscus door het concern bijna verontwaardigd van de hand gewezen.

Naar verluidt staat de belastingdienst thans opnieuw op het punt een forse naheffingsaanslag aan het concern op te leggen. Rondom deze dreigende naheffing is binnen de familie Van der Valk al het nodige rumoer ontstaan. In maart vorig jaar heeft de belastingdienst al beslag gelegd op een aantal bedrijfspanden van het concern om de claim van vele tientallen miljoenen guldens zeker te stellen.

In de publieke opinie concentreerde de familie zich liever op “het schandalige gedrag van de overheid”, dat loslopend personeel arresteerde, klanten lastig viel, vrouwen van familieleden arresteerde en zelfs midden in de nacht de kinderen van de familie van hun bed lichtte. Dat menig student die tijdelijk wat bijverdiende bij Van der Valk in de vriescel, kast of tuin verdween wanneer er 'ongewenst' bezoek van justitie of fiscus bij Van der Valk kwam, werd er niet bij verteld.

Bij het Van der Valk-concern heeft zich intussen een wisseling van de wacht voltrokken. Gerrit en Arie, beiden de zestig jaar ruim gepasseerd, hebben plaatsgemaakt voor een aantal jongeren onder leiding van Martien van der Valk. Martien staat ook aan het hoofd van restaurant en vogelpark Avifauna in Alphen aan den Rijn, hij is een zoon van Klaas van der Valk, een overleden broer van Gerrit en Arie. Bij de nieuwe leiding van Van der Valk Nederland bestaan plannen om de zeer ingewikkelde structuur van de familie-onderneming doorzichtiger te maken.