Verkiezingen voor Turks parlement op 24 december

ANKARA, 18 OKT. Turkije gaat op 24 december naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. De conservatieve Partij van het Juiste Pad (PJP) van demissionair premier Tansu Çiller diende daartoe gisteravond een wetsvoorstel bij het Turkse parlement in.

De oppositionele Moederlandpartij van Mesut Yilmaz heeft zich inmiddels achter dit voorstel geschaard. De religieus-fundamentalistische Welvaartspartij van Necmettin Erbakan zal met een apart wetsvoorstel waarin eveneens 24 december als verkiezingsdatum wordt genoemd.

In een laatste poging om tot een oplossing te komen voor de bijna een maand oude regeringscrisis in Turkije gaf president Süleyman Demirel Çiller gisteren de opdracht om tot een vergelijk te komen met haar oude coalitiepartner, de sociaal-democratische Volkspartij (CHP). Partijleider Deniz Baykal en Çiller sloten maandag al een principe-akkoord om de breuk te lijmen. Demirel eist evenwel dat er in het parlement tevens zo snel mogelijk overeenstemming wordt bereikt over de verkiezingsdatum. Normaal hadden in oktober van het volgend jaar verkiezingen moeten plaatshebben.

Na de val op 20 september van de bijna vier jaar oude regeringscoalitie tussen de PJP en de CHP is de politieke verwarring in Turkije groot. Om de verhoudingen in het parlement te wijzigen stappen afgevaardigden van de ene naar de andere partij over, terwijl hun leiders ruziën over de vorming van coalitieregeringen, overgangskabinetten en verkiezingsdata.

Çiller kwam zondag in grote problemen nadat haar minderheidsregering er niet in slaagde het vertrouwen van het parlement te krijgen. Maar haar nederlaag was van korte duur: voor ze maandag naar het presidentiële paleis stapte om het ontslag van haar minderheidsregering in te dienen, was ze met de CHP al overeengekomen dat de breuk in de regeringscoalitie wordt gelijmd. Demirel overlegde de afgelopen dagen evenwel eerst met de leiders van de andere politieke partijen, voordat hij - tot grote woede van de Moederlandpartij - Çiller opnieuw de opdracht verstrekte om een regering te vormen. Volgens Demirel is een hernieuwd samengaan van de CHP en de PJP de enige mogelijkheid om voldoende steun in het parlement te krijgen.

Intussen voerde CHP-leider Baykal gisteren in Brussel besprekingen met de socialisten in het Europarlement om hen ertoe te bewegen in december in te stemmen met de voorgenomen douane-unie tussen Ankara en Brussel. Hij verzekerde hun dat Turkije voor die datum zowel op het politieke als economische vlak zijn verplichtingen zal vervullen. Die economische integratie in Europa is voor Turkije van groot belang omdat het de regering ertoe dwingt ook op het politieke vlak hervormingen door te voeren.

Baykal maakte bovendien duidelijk dat er pas sprake kan zijn van een nieuwe regeringscoalitie als aan de voorwaarden van de sociaal-democraten is voldaan. Een van de belangrijkste struikelblokken is de vier weken oude staking van de arbeiders van de staatsondernemingen voor hogere lonen, die gisteren door de regering in vijf sectoren voor 60 dagen werd opgeschort. Bovendien eist de CHP een nieuwe verdeling van de ministersposten om zo hun positie in de regering te verstevigen en om te voorkomen dat de ultra-nationalisten hun greep op de bureaucratie vergroten.

Volgens Baykal, die in september tot de nieuwe leider van de CHP werd gekozen, trok Çiller in de afgelopen jaren de macht volledig aan zich door het parlement en de regering naar de zijlijn te schuiven. Bovendien stelde ze zich op als een gijzelaar van andere, niet-constitutionele, organisaties als het leger, dat zich zorgen maakt over een te snelle democratisering in Turkije, wat hun strijd tegen de Koerdische terreur negatief zou beïnvloeden.

    • Froukje Santing