Tunnel kerkgangers werd overbodig

Wie op de A59 in de richting 's-Hertogenbosch rijdt, kan er niet omheen. Bij het dorp Raamsdonk ziet de chauffeur iets bijzonders: bruut snijdt de drukke snelweg het stadje van de kerk af. Rechts staan de huizen, verscholen achter hoge struiken, links ligt het vele eeuwen oude godshuis met zijn begraafplaats in het weiland, geflankeerd door de kosterswoning en een boerderij.

Aan het einde van de jaren vijftig werd de rijksweg aangelegd, zeer tot ergernis van de gelovigen. Want om hun Lambertuskerk te bereiken, moesten de leden van de Hervormde Gemeente voortaan over een viaduct een kilometer omlopen, fietsen of autorijden. Een jaar of twee later, zo herinneren bejaarde Raamsdonkers zich nog, werd er voor voetgangers en tweewielers een mini-tunnel onder de weg gegraven. Maar dat gebeurde pas na zorgvuldige tellingen van het aantal kerkgangers. Het rijk wilde eerst zeker weten dat de investering wel lonend was. Enfin, de gelovigen konden weer de kortste weg nemen - weliswaar onder de grond door - naar de kerk.

Het is sindsdien niet goed gegaan met de Lambertuskerk. Aangezien het aantal gelovigen wat terugliep en er in het naburige, grotere Raamsdonksveer ook een kerk van de Hervormde Gemeente was, werden steeds meer diensten gecombineerd. De noodzaak van twee godshuizen was er niet langer en anderhalf jaar geleden werd, behoudens een enkele rouwplechtigheid, voor het laatst een dienst gehouden in de afgelegen Lambertuskerk. Wat nu? “De kerk is in zeer slechte staat”, zegt ambtenaar J. H. van der Werken van Raamsdonk, “maar het is wel een uniek monument.”

De Hervormde Gemeente van Raamsdonk is eigenaar. Die wil het prachtige gebouw koste wat het kost behouden, vandaar dat de Stichting tot Beheer en Exploitatie van de Lambertuskerk te Raamsdonk werd opgericht. J.P. Lankhuijzen is voorzitter van de stichting. Hij is heel bezorgd, want het geld voor een restauratie ontbreekt.

“We hebben de Europese Commissie subsidie gevraagd, maar die kwam niet over de brug. Die had het geld nodig voor belangrijkere projecten, zeiden ze in Brussel. Op het gemeentehuis is men bereid de stichting te steunen, maar met hoeveel is de vraag. Raamsdonk is niet rijk. En er is anderhalf miljoen gulden voor het herstel nodig. Dan zouden er sanitaire voorzieningen kunnen worden aangelegd. De Lambertuskerk zou dan multifunctioneel worden, bruikbaar voor seminars, conferenties, congressen. En natuurlijk voor kerkdiensten. Nee, voor popconcerten leent de kerk zich niet, dat kan niet, want er ligt een begraafplaats naast”, legt Lankhuijzen geduldig uit.

Hij geeft de moed niet op. Lankhuijzen wil “landelijk” iets doen: “We hebben al geprobeerd een zogenaamd uitvaartmuseum in het gebouw te krijgen. En we namen de Pandenbank Noord-Brabant in de arm. Leverde nog niks op. Als financiers blijven ontbreken, dan blijft er niets anders over dan de kerk voor een symbolisch bedrag van één gulden aan de gemeente Raamsdonk te verkopen. Zoiets moois mag toch niet verdwijnen?”

De Lambertuskerk moet blijven. Zij dateert van de twaalfde of dertiende eeuw. “Vóór de Reformatie was ze een katholieke kerk”, vertelt Lankhuijzen. Hij voegt daaraan toe dat prins Maurits bij het beleg van Geertruidenberg (1593) de klokken uit de toren roofde en die vervolgens aan Willemstad schonk. En hij herinnert aan de St. Elisabethsvloed van 1421.

“Heel Raamsdonk was toen om de Lambertuskerk heen gebouwd. Bij het hoge water spoelden alle houten huisjes weg. De kerk bleef. Ook nadien hield het gebouw zich staande, bij allerlei natuurrampen en grote branden. Daar put onze stichting moed uit. De Lambertuskerk zal ook de huidige zware storm overleven!”