Poging om Noordiers overleg vlot te trekken

LONDEN, 18 OKT. Groot-Brittannië en Ierland leggen de laatste hand aan een pakket maatregelen dat het gestrande vredesproces in Noord-Ierland weer vlot moet trekken. De Britse minister voor Noord-Ierland Sir Patrick Mayhew heeft daarover gisteren eerst in Belfast overleg gevoerd met de Ierse minister van buitenlandse zaken, Dick Spring, en daarna in Londen met Tony Lake, de veiligheidsadviseur van de Amerikaanse president Clinton.

Het Verenigd Koninkrijk is mogelijk bereid zijn eis te laten vallen dat de Noordierse terreurorganisaties eerst een begin met ontwapening moeten maken voordat hun politieke vertegenwoordigers aan het overleg met alle andere partijen kunnen meedoen. Maar dan zullen die terreurorganisaties op een andere manier het vertrouwen moeten wekken dat ze voorgoed van wapengeweld afzien, zei Mayhew. Hij voegde eraan toe geen idee te hebben hoe dat zou kunnen gebeuren. Tegelijkertijd suggereerde hij dat een onafhankelijke, internationale commissie zich kan buigen over dat probleem.

Begin september belandde het Noordierse vredesproces na maanden van impasse in een acute crisis nadat een Anglo-Ierse top over Noord-Ierland op het laatste moment moest worden opgeschort. Beide landen dachten overeenstemming te hebben bereikt over de vorming van een internationale ontwapeningscommissie. Maar te elfder ure bleken er grote meningsverschillen over de taak van die commissie te bestaan. Groot-Brittannië vond dat die commissie op de ontwapening moest toezien waarmee zo snel mogelijk een begin diende te worden gemaakt. Ierland wilde dat de commissie zich eerst zou richten op de uitvoerbaarheid van het ontmantelingsproces.

Volgens Ierland dreigde de starre Britse opstelling het vredesproces te ontwrichten. Sinn Fein, de politieke vleugel van het Ierse Republikeinse Leger, weigert mee te werken aan ontwapening voordat het overleg met alle andere partijen is begonnen. Wapens inleveren zonder dat er uitzicht op een politiek akkoord is, wordt door Sinn Fein als 'overgave' beschouwd. Als de Britten aan die eis blijven vasthouden is het “vredesproces tot mislukken gedoemd”, heeft Sinn Fein-president Gerry Adams verklaard.

Groot-Brittannië en Ierland hebben gisteren in principe afgesproken om de kwestie van de ontwapening niet op de spits te drijven. De internationale commissie die zich met de ontwapening moet bezighouden, krijgt voorlopig een zuiver oriënterende functie. Tegelijkertijd zullen de verkennende besprekingen tussen Dublin, Londen en de Noordierse politieke partijen worden uitgebreid. De Amerikaanse regering heeft achter de schermen grote druk uitgeoefend op Groot-Brittannië en Sinn Fein om tot een compromis te komen, voordat president Clinton eind november een bezoek aan Londen, Dublin en Belfast brengt.