Na arrest Hoge Raad stakingsgeld; Vakbonden claimen miljoenen bij fiscus

DEN HAAG, 18 OKT. De belastingdienst moet de vakcentrale FNV tientallen miljoenen guldens terugbetalen. Dit is het gevolg van een beslissing van de Hoge Raad die vanochtend bekend is gemaakt. Het gaat om grote bedragen loonbelasting die de vakcentrale over uitbetaalde stakingsgelden jarenlang op last van de overheid heeft ingehouden.

Het arrest van de Hoge Raad is een beslissing op een fiscaal proefproces dat de Industriebond FNV in oktober 1989 is begonnen en dat werd gevolgd door een juridisch steekspel. In 1992 kreeg de Industriebond gelijk van het Gerechtshof in Leeuwarden. Het ministerie van financiën ging tegen dat vonnis in beroep bij de Hoge Raad, die de Industriebond eveneens in het gelijk heeft gesteld. Uitkeringen uit stakingskassen zijn volgens het arrest niet belastbaar. Dat kan een financieel voordeel voor de vakbonden opleveren dat ligt tussen de 50 en ruim 100 miljoen gulden.

De uitvoeringsregel van het ministerie van financiën die de vakbeweging tot de inhouding verplichtte, is door de Hoge Raad onverbindend verklaard. De in 1977 uitgevaardigde regel sluit volgens het hoogste rechtscollege namelijk niet goed aan bij de wetsbepaling waar zij op stoelt.

De vakbonden hebben jarenlang trouw volgens de betwiste regels loonbelasting ingehouden; later gebeurde dat onder protest. In 1992 is de FNV met de afdracht van loonbelasting gestopt.

Het oordeel van de Hoge Raad stelt staatssecretaris Vermeend (financiën) voor problemen. Desgevraagd zegt de bewindsman het arrest eerst te willen bestuderen; daarna komt hij snel met een reactie.

“Wij zijn al met Vermeend in gesprek over terugbetaling plus een schadevergoeding”, reageert een FNV-woordvoerder. Het geld wordt gebruikt om het zogeheten weerstandsfonds van de vakbond aan te vullen. Uit dit fonds worden stakingen gefinancierd.

Vermeend kan proberen de nu onderuitgehaalde belastingheffing over stakingsuitkeringen in ere te herstellen door de wet aan te passen of door het belastingbedrag bij de stakers zelf te innen. Beide maatregelen ontmoeten evenwel grote fiscaal-technische en politieke bezwaren.

De staatssecretaris kan het probleem doorschuiven naar de gemengde commissie die volgend jaar aanbevelingen doet over een technische herziening van de loon- en inkomstenbelasting. Maar de vakbeweging zal aandringen op een snellere beslissing. Als Vermeend er van afziet loon- of inkomstenbelasting te heffen over stakingsuitkeringen, kan de omvang van de stakingskassen aanzienlijk dalen. Een staking is dan voor de vakbeweging goedkoper geworden.

Naast de FNV zullen ook andere vakcentrales bij de fiscus belastingteruggave claimen. “Wij zijn uiteraard zeer ingenomen met de beslissing van de Hoge Raad. En gaan onderzoeken wat de consequenties voor onze bonden zijn”, zegt een CNV-woordvoerder. Hun positie is evenwel minder sterk dan die van de FNV, die de gewonnen proefprocedure in 1989 is begonnen.