Alleen eliteklasjes doen nu het hbo in drie jaar

Minister Ritzen (onderwijs) wil dat mbo-ers en vwo-ers voortaan hun hbo-studie binnen drie jaar afronden. De hogescholen vinden dat plan veel te eenzijdig. Maar voor een deel van deze groep studenten bieden ze al wel verkorte opleidingen aan.

SITTARD, 18 OKT. Sinds het begin van dit studiejaar heeft de pabo in Sittard een eliteklasje. Tien eerstejaarsstudenten met een vwo-diploma volgen een versnelde opleiding: drie jaar in plaats van de normale vier. “Veel van onze docenten waren eerst nogal sceptisch,” zegt I. Triebels, docente lichamelijke opvoeding en coördinator van de versnelde opleiding.

“De meeste van onze studenten hebben echt vier jaar nodig”, verklaart Triebels de scepsis van het docentencorps. “Want het kost tijd om leerkracht te worden. Het is een groeiproces.” De studenten in het versnelde 'traject' krijgen minder les in theoretische vakken maar doen dezelfde tentamens en lopen even lang stage als studenten van de gewone opleiding.

Het gaat om een echte 'elite'. Want hoewel de meeste vwo'ers de pabo gemakkelijk doorlopen is niet elke vwo'er geschikt voor de versnelde opleiding, vindt de pabo in Sittard. Met vijftien belangstellenden heeft Triebels een intake-gesprek gevoerd. Vijf hebben uiteindelijk besloten de versnelde opleiding niet te gaan volgen. “Want de studenten moeten wel wat meer in huis hebben. Zij moeten snel en zelfstandig kunnen leren. Ze moeten bereid zijn hun bijbaantjes en hun hobby's opzij te schuiven. En eigenlijk moeten ze al werkervaring hebben met kinderen, bijvoorbeeld bij de scouting of bij de harmonie.”

In het in september gepresenteerde Hoger-Onderwijs- en Onderzoeksplan (HOOP) stellen Ritzen en Nuis voor om alle hbo-studies voor vwo'ers en mbo'ers - en hun recht op studiefinanciering - tot drie jaar in te korten. Zij hebben in vergelijking met havisten een zwaardere en langere vooropleiding waardoor ze een hbo-studie sneller moeten kunnen doorlopen, zo is de redenering van Onderwijs.

Op de pabo in Sittard heeft tachtig procent van de studenten een havo-diploma en tien procent een vwo-diploma. Nog eens tien procent komt van een mbo-opleiding, variërend van meao tot de opleiding sociaal agogisch werk. Een driejarig traject voor de gehele groep zoals in het HOOP wordt voorgesteld is volgens Triebels niet mogelijk. “De vwo'ers kunnen het theoretische gedeelte in een hoger tempo afmaken. Voor mbo'ers is dat echt te zwaar. Zij hebben vaak al moeite om alles in vier jaar te halen.”

Mariëlle van Proemeren (20), die in september met de driejarige pabo in Sittard begon, ziet grote voordelen aan haar snelle studie. “Ik wil misschien na die drie jaar nog een jaar langer studeren, bijvoorbeeld voor een tweedegraadsopleiding pedagogiek.” Haar klasgenote Petra Kleijnen (23) heeft een financiële reden om de versnelde opleiding te volgen. Zij studeerde vorig jaar af aan de hogere laboratoriumschool maar wilde toch liever voor de klas staan. “Ik heb nu nog twee jaar studiefinanciering. Voor het laatste jaar moet ik geld gaan lenen. Dat is een jaar minder dan ergens anders.” Volgens Mariëlle en Petra is niet het vwo-diploma maar de juiste studiehouding voorwaarde om de driejarige opleiding te kunnen volgen. “Onze klasgenoten hebben vaak al ervaring met kinderen en daarom hebben ze meer feeling voor het vak”, zegt Mariëlle. Volgens Petra kan leeftijd ook een rol spelen. “Ik had deze opleiding niet aangekund als ik achttien was omdat ik toen te onzeker was. Tegen de stage zou ik bijvoorbeeld erg opzien.”

Op andere hogescholen kunnen studenten met een mbo-diploma sneller hun hbo-opleiding doen als deze tenminste aansluit op hun mbo-opleiding. Zo kan een mbo'er op de Haagse Hogeschool soms het eerste jaar van het hbo overslaan of een stage laten vallen. “Maar daar gaat eerst nog een gesprek aan vooraf om te kijken of iemand het wel aan kan. Sommige mbo'ers krijgen dus geen vrijstellingen”, aldus J. van Dijk, lid van het Haagse college van bestuur.

Volgens Van Dijk zijn dergelijke vrijstellingen voor vwo'ers niet te geven. “De vwo'ers scoren meestal wel hoger bij theoretische vakken, maar daarom kunnen zij die vakken niet laten vallen. Zij hebben in tegenstelling tot mbo'ers geen praktische scholing en dat is juist wat zij moeten leren.”

“Als het HOOP wordt doorgevoerd betekent dat in de praktijk dat we drie verschillende leerroutes moeten aanbieden”, aldus Van Dijk. “Bij vwo'ers kan je niet in het praktische deel snijden en mbo'ers zullen meer tijd nodig hebben voor het theoretische gedeelte en de havisten blijven het gewone programma volgen.”

Op de Hogeschool Midden-Brabant in Tilburg kunnen technische studenten met een mbo-opleiding een vrijstelling krijgen. “Soms kun je een stage compenseren, maar je kunt je afvragen of de student die mts-elektrotechniek heeft zonder meer in drie jaar hts-bouwkunde kan doen”, aldus een woordvoerder. “Verkorting kan soms, maar het blijft individueel maatwerk.” De hogeschool vreest voor haar reputatie als er een verplichte kortere studieduur komt. “Onze ingenieursopleiding duurt hier al een jaar korter dan in het buitenland. Als je er nog een jaar afhaalt lachen ze je allemaal in je gezicht uit.”

    • Eva Rensman