Zeist eist dat De Bilt aansluiting op A28 niet langer tegenhoudt; Ongebruikt viaduct bij Zeist is als zebrapad voor dieren

DE BILT, 17 OKT. Viaduct De Hoek bij Zeist heeft in zijn twintigjarig bestaan al veel verkeer verwerkt: ree, vos, bunzing en hermelijn passeren er bijna dagelijks. Het kunstwerk werd indertijd aangelegd om een aansluiting van het westen van Zeist mogelijk te maken op de A28 (Utrecht-Amersfoort). Die aansluiting is nooit gerealiseerd en het wild greep zijn kans. Morgen eist de gemeente Zeist voor de Utrechtse rechtbank dat de gemeente De Bilt de aansluiting niet langer tegenwerkt.

De aanleg van auto-infrastructuur ten oosten van Utrecht is al lang een moeizame kwestie. Befaamd is de slag om Amelisweerd begin jaren tachtig, toen de A27 (Vianen-Hilversum) door dit landgoed werd gelegd. Ook de A28 kwam er niet voetstoots. De snelweg bleef jaren braak liggen, totdat de bewoners van Zeist met een reusachtige luifel over de weg het duurste geluidsscherm van Nederland kregen.

De aansluiting van Zeist-west op de A28 stuitte ook op verzet van bewoners die verkeersstromen door hun wijk vreesden. Nadat de Zeister gemeenteraad met de kleinst mogelijke meerderheid voor ingebruikname van het viaduct had gestemd, was het De Bilt dat dwars lag. Uit strategische overwegingen, om een aangroeien met Utrecht te voorkomen, koestert deze gemeente een ecologische zone. Viaduct De Hoek ligt nog net op het grondgebied van De Bilt en in die zone. Terwijl de autoriteiten twistten, kon het wild ongestoord op en neer reizen. De onderdoorgang van het viaduct vormt een verbinding tussen het Kromme Rijn-gebied en de bossen van de Utrechtse Heuvelrug. Aan weerszijden liggen over een afstand van acht kilometer zo'n acht landgoederen, zoals Vollenhoven, Beerschoten, Oostbroek en Niënhof.

De omgeving van het viaduct is een belangrijk fourageergebied voor ijsvogel en patrijs. Tijdens fourageertochten scheert de ijsvogel laag boven de grond en langs sloten, maar zonder een geschikte passage slaagt deze er niet in de A28 te passeren.

De Bilt weet zich gesteund door milieugroeperingen. Ook M. van Marwijk Kooy, eigenaar van Vollenhoven, behoort tot de tegenstanders. De A28 werd indertijd door het 120 hectare metende landgoed gelegd. “Mijn vader heeft in de jaren dertig hier al grienden aangelegd voor de beschutting van het wild.”

Van Marwijk Kooy is nuchter over de huidige ecologische waarde van het viaduct. “Het is nu niet indrukwekkend, maar als de aansluiting van Zeist-west doorgaat, wordt het gebied echt gevierendeeld.” Met aanpassingen, zoals beplanting en een afrastering die het wild in de goede richting leidt, zou het viaduct een ideale passage kunnen bieden. “Het is de enige plek die nog over is tussen de Heuvelrug en het Kromme Rijn-gebied.”

In de jarenlange strijd rond De Hoek kwam Zeist in 1992 met een zogenoemde combi-variant. Het viaduct zou breed genoeg zijn om doorgang te bieden aan auto's èn fauna. Ook dat kon De Bilt niet vermurwen. “Het doet me denken aan water en gas door dezelfde pijp”, oordeelde een raadslid destijds.

Inmiddels is ook bij Rijkswaterstaat de animo voor de aansluiting verminderd. Doorstroming op de snelwegen heeft nu prioriteit. “Hoe minder aansluitingen, hoe beter dat is voor de doorstroming”, zegt G. Timmerman, hoofd verkeer en vervoer van de directie Utrecht. Het viaduct dient bovendien louter een plaatselijk belang - de regio moet er dus zelf uit zien te komen, aldus Timmerman. “Wij zijn eigenlijk neutraal.”

Niettemin is het belang voor Zeist groot. Drie garagebedrijven hebben vorig jaar een schadeclaim van tien miljoen gulden aangekondigd, omdat zij naar Zeist-west waren verhuisd met de belofte dat er een aansluiting op de A28 zou komen. In plaats van de geraamde twintigduizend auto's zien zij nu dagelijks slechts vijfduizend auto's passeren. De garagebedrijven verwijten de gemeente onvoldoende daadkracht en wijzen daarbij naar wethouder J. Bauer van verkeer. Zijn partij D66 is verklaard tegenstander van de aansluiting.

Bauer verwerpt iedere beschuldiging van sabotage. “Individuen en ook wethouders hebben niet zoveel macht dat ze dit zelf kunnen bepalen. Dit is al jarenlang beleid van het college en dat wordt nauwgezet uitgevoerd. Zeist heeft alles gedaan wat in zijn vermogen lag. De combi-variant is bijna twee keer duurder dan een normale aansluiting. Maar ik kan me levendig voorstellen dat de garagebedrijven elke strohalm grijpen.”

Om uit de patstelling te geraken heeft Zeist een rechtszaak tegen de buurgemeente aangespannen; een middel dat zelden wordt gehanteerd. Een eerdere zitting werd uitgesteld, omdat de rechtbank meer tijd nodig had om de stukken te bestuderen. Niettemin is de tijdsplanning curieus. Morgen belegt de provincie ook een hoorzitting over het plan Groenraven-Oost. Dit beoogt het herstel en behoud van de natuur- en landschapswaarden ten oosten van Utrecht. Het omstreden viaduct ligt midden in dat gebied.

    • Bert Determeijer