'Europa niet uiteen drijven'; Kohl roept CDU op nieuwe wegen te bewandelen

BONN, 17 OKT. “We hebben elites nodig in ons land, de democratie heeft meer behoefte aan elites dan welke andere staatsvorm ook.”

Daarom moeten velen in Duitsland gaan “omdenken”, vastgeroeste opvattingen afleggen en op een breed terrein meedoen aan vernieuwing van het land en zijn economie. Met onder meer deze woorden heeft kanselier Helmut Kohl gisteren in Karlsruhe als partijvoorzitter een driedaags programmacongres van de CDU geopend. In zijn rede benadrukte hij dat juist “een grote volkspartij” als de CDU antwoorden moet geven op “de grote vragen van de toekomst”. Wij werken aan een programma voor (de Bondsdagverkiezingen van) 1998, dat dus tot na de eeuwwisseling geldigheid moet hebben, riep hij de duizend congresgangers toe.

Behalve voor ingrijpende industriële en maatschappelijke vernieuwing en meer wetenschappelijk onderzoek, pleitte Kohl ook voor een verzoening van industrie en milieubeheer, waarover “niet zo polariserend” moet worden gediscussieerd als volgens hem in Duitsland het geval is. Hij sprak zich echter niet uit over invoering van een aparte milieubelasting, de zogeheten Ecosteuer, waar de SPD, de Groenen en de FDP voor zijn en waarvoor de fractieleider van de CDU/CSU in de Bondsdag, Kohls “kroonprins” Wolfgang Schäuble, de afgelopen maanden ook wel eens heeft gepleit. Kohl waarschuwde daarentegen onder ovationeel applaus voor verdere lastenverzwaringen van burgers en bedrijfsleven. Dat zou direct ongunstige gevolgen hebben voor de werkgelegenheid en een verdere uittocht van kapitaal en bedrijven uit Duitsland bevorderen. Overigens kan milieubeheer alleen slagen als de Bondsrepubliek overeind blijft in de internationale economische competitie en daarvoor is absoluut nodig dat “grote prestaties op het gebied van onderzoek en ontwikkeling” worden geleverd, zei hij.

Zonder in te gaan op de grote problemen waarmee de SPD, 's lands grootste oppositiepartij, al maanden tobt omschreef Kohl de CDU als “een partij van de middenstanders, niet van de grote industrie”. Kohls partij, anderhalf jaar geleden nog in enqûetes rond de 30 procent (zoals de SPD nu), heeft volgens enqûetes van vorige week met een percentage van 45 nu zelfs uitzicht op een absolute meerderheid in de Bondsdag, zij het dat de volgende verkiezingen pas in 1998 zijn.

Op de vraag of hij zelf dan weer als lijsttrekker beschikbaar is ging de kanselier niet in, maar dat de CDU in overgrote meerderheid beseft dat zij met hem staat of valt is overduidelijk. Dat was ook al gebleken voor het congres, namelijk uit zorgelijk-kritische opmerkingen, in interviews met Duitse media, van CDU'ers als de vroegere secretaris-generaal Heiner Geissler, die zijn partij waarschuwde niet te afhankelijk van één man te worden.

Dat Kohl ernstig overweegt om na 1998 door te gaan kon niettemin worden afgeleid uit zijn bezwerende opmerkingen over de stagnering van de Europese integratie. In de komende twee jaar moeten beslissende stappen worden gezet om de Europese Unie onomkeerbaar te maken. “Als we nu niet handelen, zullen de schepen in Europa weer uiteendrijven”, waarschuwde hij. En hij voegde daaraan toe dat hij kanselier wil blijven tot Europa “een weerbestendig huis met een stevig dak” is.

Het CDU-congres is voor een belangrijk deel gewijd aan Europa. Onder druk van Kohl en het partijbestuur zijn enkele omstreden voorstellen naar de laatste congresdag, morgen, verschoven, wat volgens kritische commentaren in Duitse media te maken kan hebben met het feit dat doorgaans dan al een flink deel van de afgevaardigden naar huis is. Deze voorstellen willen een Frauenquorum (minimaal een derde van alle functies voor vrouwen) en ledenreferenda invoeren.

    • J.M. Bik