Clinton pleit voor verzoening

WASHINGTON, 17 OKT. De Amerikaanse president Clinton heeft gisteren scherp afstand genomen van de omstreden organisator van de Million Men March, Louis Farrakhan. Deze leider van de radicale beweging Nation of Islam heeft herhaaldelijk antisemitische en anti-blanke uitlatingen gedaan.

Zonder Farrakhans naam te noemen zei Clinton in een rede voor de Universiteit van Texas: “Een miljoen mannen maken zich terecht sterk voor persoonlijke verantwoordelijkheid. Maar een miljoen mannen kunnen de boodschap van kwaadaardigheid en verdeeldheid van één man niet rechtvaardigen.” De president riep op tot verdraagzaamheid tussen de rassen.

De massabijeenkomst, alleen in naam een mars, was een politieke demonstratie met een sterke religieuze ondertoon. Toespraken werden afgewisseld met gebeden en muziek. Zwarte mannen van verschillende levensovertuigingen namen aan de betoging deel. Vrouwen waren niet uitgenodigd, tot ontevredenheid van de voormalige radicale zwarte leidster Angela Davis en andere vrouwen. Toch was er nog een aantal vrouwen komen opdagen.

Van de trappen van het Capitool, de zetel van het Congres, strekte de menigte zich uit over de hele lengte van de Mall, het grote grasveld in het centrum van Washington, en een aantal naburige avenues. Volgens een schatting van de politie namen 400.000 mensen aan de mars deel; de organisatoren houden het op meer dan een miljoen. De meeste demonstranten vertrokken gisteravond in bussen weer naar hun woonplaatsen, verspreid over het hele land.

Farrakhan verdedigde zich in zijn toespraak tot de demonstranten, die meer dan twee uur duurde, tegen de verwijten die hem de afgelopen dagen zijn gemaakt. Hij reageerde op Clintons oproep tot verdraagzaamheid met de constatering dat Amerika nog altijd bestaat uit twee gescheiden samenlevingen. “Er zijn nog steeds twee Amerika's, één zwart, één blank, gescheiden en ongelijk”, parafraseerde hij de woorden van een onderzoekscommissie die in de jaren zestig de oorzaken van de toenmalige rassenrellen onderzocht.

Pag.4: Menigte kalm onder soms felle sprekers

De Amerikaanse samenleving wordt door de blanke suprematie uiteen getrokken, aldus Farrakhan. “Het is zwart tegen zwart, zwart tegen blank, blank tegen blank, blank tegen zwart, geel tegen bruin, bruin tegen geel”. Farrakhan stelde voor met leiders van de joodse gemeenschap in Amerika, met wie hij door zijn antisemitische uitspraken op gespannen voet staat, om de tafel te gaan zitten. Verder riep hij de aanwezigen op meer verantwoordelijkheid op zich te nemen voor hun gezinnen en voor de zwarte gemeenschap.

Hoe fel en bitter sommige sprekers ook waren, de menigte bleef kalm, nu en dan beleefd applaudisserend. Popmuzikant Stevie Wonder sprak over het leed dat joden en zwarten delen, “de holocaust van zes miljoen joden, en de holocaust van 150 miljoen zwarte slaven”. Dominee Jesse Jackson riep zijn gehoor op zich intensief met de schoolopleiding van hun kinderen te bemoeien. Hij spoorde blanken en zwarten aan toenadering tot elkaar te zoeken.

De zwarte gepensioneerde generaal Colin Powell, die overweegt zich kandidaat te stellen voor het Amerikaanse presidentschap, nam niet deel aan de demonstratie. Op de televisie uitte hij felle kritiek op Farrakhan, die hij om zijn racistische uitspraken vergeleek met Mark Fuhrman, de als racist ontmaskerde rechercheur in het proces tegen O.J. Simpson. De doelstelling van de betoging ondersteunde Powell wel.