Zoekend partijcongres houdt Juppé in het zadel

De leden van de gaullistische RPR hebben de snel in populariteit dalende Franse premier, Alain Juppé, gisteren tijdens hun congres met een grote meerderheid gekozen tot voorzitter van de partij.

MARNE-LA-VALLÉE, 16 OKT. De eigenaar van restaurant La Bonne Soupe, op 55-ste Straat, tussen 5e en 6e Avenue in New York City, blijft kritisch over Alain Juppé. Jean-Paul Picot, actief overzees gaullist: “Philippe Séguin is overtuigender. Juppé wil alles zelf regelen. Het was een blunder om minister Madelin van financiën te ontslaan.”

Picot is een van de bijna 20.000 leden van de Rassemblement pour la République die gisteren waren samengestroomd in Euro Disney om in een blij decors van karton en multimedia-vuurwerk hun sprookje terug te vinden. De Franse gaullisten zijn, ondanks het presidentschap van Jacques Chirac, de meerderheid in Senaat en Assemblée Nationale en veel regionale raden, verward, verdeeld, en verbitterd.

Vooral Alain Juppé, die gisteren met 92,6 procent van de stemmen werd gekozen tot president van de gaullistische 'Rassemblement pour la République', had meer te winnen dan te vieren. Zelden is een veelbelovend minister-president zo snel afgebladderd. De zaak tegen zijn voordelige gemeente-appartementen is geseponeerd, maar de kras blijft. Zijn populariteit is zwaar gedaald. Ambtenaren staken als vanouds. Partijgangers klagen over het 'gebrek aan leesbaarheid' van zijn economisch beleid.

Als waarnemend voorzitter van de partij en rechterhand van president Chirac, durfden de leden van de RPR Juppé de voet niet dwars te zetten, maar de mantel van RPR-oprichter Jacques Chirac wordt Juppé nog niet voluit gegund. Ook de rijen gaullistische jongeren, die als podiumgroen achter de echte politici zijn opgesteld voor het frisse imago van de dames en heren vips, klappen slapper voor Juppé dan voor het enigma Philippe Séguin (52). Deze voorzitter van de Assemblée Nationale oogst ovationeel applaus in de toespraak waarmee hij 's morgens het gras voor Juppés voeten wegmaait èn het speelveld versmalt.

In een briljante lofrede op de door hem zelf geïnspireerde sociaal-visionaire Chirac, laat Séguin niets heel van het ministerie van financiën en de Banque de France. Hij haalt fel uit naar de hoge rente die Franse ondernemers wurgt en de werkloosheid opjaagt, maar vóór iemand hem kan beschuldigen van lichtzinnigheid geeft hij steun aan het streven naar verkleining van het begrotingstekort. Niet om de EMU-criteria te halen, maar “omdat een staat die zich in de schulden heeft gestoken een zwakke staat is, die zijn gedrag door anderen laat dicteren, een staat die de middelen ontbeert die passen bij zijn ambities”.

Séguin, met oud-minister van binnenlandse zaken Pasqua, de leider van het Nee-front bij het Franse referendum over Maastricht van 1992, laat zich evenmin anti-Europese nostalgie aanwrijven. “Ik was oorspronkelijk niet voor het Verdrag, daarom ben ik des te meer gerechtigd te verkondigen dat wij een eenmaal gegeven woord moeten honoreren. Men kan niet tegelijkertijd de deugden van het democratisch debat prijzen en het eindoordeel daarvan naast zich neerleggen”.

Door zijn bijna presidentiële gedrag - hij liet de politieke 'son-et-lumière' als water van een eendenhuid afglijden - wist Séguin in de reusachtige tent op het terrein van de Lion King en de neefjes Duck een meer dan manshoog visitekaartje af te geven. Volgens het Britse dagblad The Guardian van vorige week zou Chirac zich hebben laten ontvallen dat Juppé, als hij zo moeizaam met het Franse volk blijft communiceren, op termijn wordt afgelost. Philippe Séguin, de in Tunis geboren zoon van een kampioen hordenlopen, staat met zijn mysterieus nationalistische 'andere politiek' dichter bij het volk. En bij zijn president-tot-2002. Een opvolger voor alle functies, zonder haast.

Alain Juppé verstond de tekens, maar kon de bakens niet verzetten. Frankrijks net 50 geworden minister-president, die over een paar weken opnieuw vader hoopt te worden, moest nederigheid en warmte uitstralen. Hij citeerde een dichter over 'de deugd van de hoop', hij sprak zorgelijk over het verdwijnen van familieverbanden, maar de vonk sloeg niet over. Hoogstens de stem.

Zoals Lionel Jospin, de toch-bijna-succesvolle presidentskandidaat van de socialisten, zondag zei: “Wat gaat Juppé doen met al zijn banen, hij is burgemeester van Bordeaux, voorzitter van de regio Bordeaux, minister-president en nu president van de RPR. Waar kan een man met zo'n boulimie iets goeds van maken?” Jospin werd zaterdag met 94,6 procent van de stemmen gekozen tot eerste secretaris van de Parti Socialiste. Het is voorlopig bijna zijn enige functie, want de Kamerverkiezingen van 1998 zijn nog ver, en Jospin is verder alleen lid van de regioraad voor de Haute Garonne, in het zuid-westen van Frankrijk. Zo ver zit hij van de macht.

Het is Alain Juppé die de traditie volgt. Met zijn dienstwoningen in Parijs én met zijn vier hoofdfuncties. In Frankrijk is macht bij uitstek het streven naar méér macht. Wie serieus dreigt te slagen, valt harder als het mislukt. Niemand werd gisteren door de partijgetrouwen zo honend begroet als oud-premier Balladur, die 23 april met het zelfde clubshirt als Jacques Chirac 2,3 procent minder stemmen haalde in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Hij en zijn trouwste volgelingen zweven nog steeds in het politieke niets, al hebben zij hun Kamerzetels heroverd.

Alain Juppé maakte een enkel gebaar naar de balladuriens, maar het was zo weinig en zo zuinig, dat de door Chirac in 1976 opgerichte beweging nog steeds door een afsplitsing wordt bedreigd. Alleen Charles Pasqua, de houwdegen van het vreemdelingenbeleid, is weer in ere hersteld na zijn Balladur-avontuur. Oud-minister van begrotingszaken, Balladurs rechterhand Sarkozy, plaatst dezer dagen een batterij voetzoekers onder de begrotingswet 1996.

Juppé slaagde er gisteren nauwelijks in een breed sociaal-gaullisme gestalte te geven. Gaullisten, jong en oud, waren er zelf wel op gekomen. Twee 'jeunes RPR' op het podium, Sandrine (20) en Josserend (18) antwoorden zonder nadenken op de vraag wie hun held is: Chirac. Diens beleid is goed en zal het redden. Schengen is goed, maar nu nog niet: “Wij willen een zuiver Europa, zonder drugs en illegale vreemdelingen”.

Bij ieder filmpje waar (de presidentieel afwezige) Jacques Chirac werd genoemd, krijsen duizenden het uit van enthousiasme. Zijn politieke beloftes leven. Camille de Rocca-Serra, jeugdig Kamerlid uit Corsica, vertelt bij een couscous-maaltijd: “Met die kernproeven laat Chirac zien dat Frankrijk straks nog het enige land is dat Europa beschermt.” De drugs zijn veel gevaarlijker. De parlementariër heeft gehoord dat het aantal doden in Nederland ten gevolge van softdrugs-gebruik stijgt. Over de beschuldigingen tegen Juppé is hij helemaal kort: “Waarom heeft niemand ooit bezwaar gemaakt tegen het feit dat Mitterrand op staatskosten een tweede gezin in Parijs en een maîtresse in een Venetiaans paleis liet onderhouden?”

    • Marc Chavannes