Spooragent vreest aspirant 'met zakken vol lucht'

UTRECHT, 16 OKT. De boomlange politieman uit Arnhem komt het maar eens uitleggen. “In de afgelopen tijd hebben drie collega's in mijn standplaats een goed heenkomen gezocht bij de regiopolitie. Ze zijn weggevlucht van de onzekerheid. Vacatures worden, als ze niet op wonderbaarlijke wijze verdwijnen, opgevuld met aspirant-agenten. Die dragen alleen een messcherp gevouwen zakdoek en verder zitten hun zakken vol lucht. Heb je dus niks aan”.

Er is veel mis bij de Spoorwegpolitie (Spopo). In een zaaltje op het Centraal Station van Utrecht schuift de Arnhemmer tijdens de urenlange actievergadering naast de verslaggevers om eens precies te vertellen wat er aan de hand is. “Als het zo doorgaat zul je zien dat er in levensbedreigende situaties niet meer opgetreden wordt. Dat is toch zeker niet de bedoeling?”

Geen verlies van banen als gevolg van de verzelfstandiging, geen beveiligingsdiensten in de plaats van spoorwegpolitie, een rechtstreekse verbinding met de raad van bestuur en - liefst nog vandaag - een andere leiding op NS-BS (Beveiliging-Services). Dat zijn in het kort de eisen van de politiemensen. Op voorstel van de afdelingen Den Haag en Rotterdam gaan ze hiervoor steun bij de politiek zoeken.

De Arnhemse politieman is boos op zijn superieuren, die de afgelopen twee jaar in zijn ogen hebben nagelaten om de Spoorwegpolitie een eigen en vooral stevige plaats te geven binnen de NS-organisatie. “Niet voor niets wordt onze baas Arend Bannink de man met de onzichtbare hand- en voetboeien genoemd. Hij is volledig in de macht van de NS-directeuren en die hebben niet direct ons belang op het oog. Zij kijken alleen naar wat het allemaal kost.” Zijn naam moet maar niet in de krant want “de regiodirecteuren staan niet achter ons”.

Het heeft niemand verbaasd dat politiebaas Bannink zich eind vorige week distantieerde van de staking. Hij zag nog wel iets in het door de NS-directie beloofde onderzoek naar “taak, sterkte en positie van de spoorwegpolitie”. Vooral ook omdat een onafhankelijk bureau met de uitvoering zou worden belast en het aantal arbeidsplaatsen op peil zou blijven voor de duur van het karwei.

Tegen twaalf uur zondagmiddag zitten veel politiemannen, heel weinig vrouwen, in de kantine van NS-opleidingen te wachten op de stakingsleiders. Buiten rijden de bussen van Midnet af en aan. Elders in de stad bespreekt de NS-top een zogenoemd 'masterplan' dat de vier vakbonden een dag eerder hebben bezorgd. Kern daarvan is dat de verzelfstandiging in een lagere versnelling zal worden gezet.

De actie van de Spoorwegpolitie, die zaterdagmorgen om elf uur begon, is volgens de onderhandelaars van de vakbonden “massaal”. Ze durven het aantal stakers “gerust” te schatten op 90 procent. Later tijdens de vergadering blijkt dat in grote plaatsen als Rotterdam en Amsterdam niet iedere politieman het werk heeft neergelegd.

Tegen half twee klinkt aan veel tafels plotseling het gekreun van zaktelefoons. Het thuisfront is benieuwd of er op deze prachtige najaarsdag ook nog iets in familieverband zal worden ondernomen. Maar eerst dient er in Utrecht een besluit te vallen. Wat te doen nu de NS-directie niet bijster onder de indruk lijkt van deze actie? Vakbondsbestuurders J.van Zeben (FNV) en G. Hardeveld (FSV) lijken te aarzelen. Is het misschien hun actie niet meer? Moeten de Spopo-belangen niet op één lijn worden gebracht met die van andere NS-diensten? Staat FNV-bestuurder W.Korteweg daarom zwijgend maar zéér aanwezig aan de zijlijn alles gade te slaan?

De zaal blijkt zeer achterdochtig op dit punt: “Wij voelen er absoluut niets voor om te worden ondergebracht in een brede onderhandeling. Dan kunnen we nu al voorspellen wat er van onze eisen terechtkomt: helemaal niks. Wat kunnen amper 400 politiemensen bereiken?” Korteweg haast zich om een garantie af te geven: “De NS heeft een groot financieel probleem en de moeilijkheden bij de spoorwegpolitie komen hier gedeeltelijk uit voort. Jullie zijn als eersten in actie gekomen en zullen daarom niet de laatsten zijn als er een oplossing komt. Deze actie wordt niet opgeofferd”.

De zaal hoort het aan, maar lijkt niet overtuigd. Diverse sprekers willen de belangen van hun korps afzonderlijk op de agenda. “Zullen we eerst maar even de solidariteitsbetuigingen voorlezen?”, roept Van Zeben. Hij grijpt wat post. Maar de mooiste komt 'live' van hoofdconducteur Bert Jansen die achter in de zaal de microfoon neemt: “Ik ben hier als sympathisant. Ook uit eigenbelang. Dit weekeinde is voldoende gebleken dat de spoorwegmensen niet zonder een spoorwegpolitie kunnen. Wij helpen jullie graag!” zegt hij onder donderend applaus.

Hoofdagent J.van Galen uit Roosendaal bericht wat zich op en bij stations overal in het land sinds zaterdagmorgen heeft voorgedaan: “Er is een explosieve toename van graffiti in heel Nederland. Een grenswisselkantoor is overvallen en uit het kantoor van de spoorwegpolitie in Hilversum zijn spullen gestolen. Ja, daar was dus niemand. Op enkele plaatsen zijn vechtpartijen geweest met conducteurs, skinheads hebben bedreigingen geuit, veel conducteurs hebben niet gecontroleerd omdat ze bang waren. Elders zijn weer extra controleploegen van rijdend personeel ingezet”.

De acties gaan door. Overmorgen om half tien verzamelen in de hal van het Centraal Station in Den Haag. Woensdag opnieuw een stakingsdag, volgens het aangenomen voorstel de eerste algehele werkstaking. “Denk er aan dat u het dienstpistool thuis laat, anders worden we binnen drie minuten weggeblazen. Een wapen is bij een dergelijke protestactie niet toegestaan”, waarschuwt de jurist van de bonden.