Kamer wil brigade verhuizen, Groningen aarzelt

Vandaag vergadert de Tweede Kamer over verhuizing van de Luchtmobiele Brigade naar Groningen. PvdA, VVD en D66 zijn voorstander, de provincie houdt zich op een afstand.

GRONINGEN, 16 OKT. Het grootste werkgelegenheidsproject voor Noordoost-Nederland sinds de verplaatsing van de PTT naar Groningen, noemt hij het. Tweede-Kamerlid M. Zijlstra (PvdA) vindt het onbegrijpelijk dat het Noorden niet wat “harder” probeert de Luchtmobiele Brigade binnen te halen. Er zijn meer dan tweeduizend arbeidsplaatsen mee gemoeid. “Als je graag banen wil, dan ga je lobbyen. Kennelijk wil men het niet graag.”

PvdA, VVD en D66 zijn er al wel over uit. De regeringspartijen vinden dat de Luchtmobiele Brigade neer moet strijken in Groningen en Drenthe. Oost-Groningen is de beste locatie voor een oefenterrein van circa duizend hectare, op het vliegveld in het Drentse Eelde zouden de dertig helikopters gestationeerd kunnen worden en de kazerne in Assen kan het hoofdkwartier van dit legeronderdeel worden. Daarmee zouden 1.778 beroepsmilitairen en 670 man ander defensiepersoneel naar het Noorden komen.

De drie fracties hebben vandaag tijdens de vergadering van de vaste Kamercommissie een motie ingediend waarin ze aandringen op verplaatsing van de Luchtmobiele Brigade naar Noordoost-Nederland. Ze willen dat er een haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd.

Maar staatssecretaris J.C. Gmelich Meijling overweegt de dertig nieuwe transporthelikopters - dertien zware Chinooks en zeventien middelzware Cougars - in Soesterberg te stationeren. De Luchtmobiele Brigade zou moeten blijven oefenen op het huidige oefenterrein op de Eder en Ginkelse heide. De 1.778 beroepssoldaten blijven gestationeerd in de kazerne van Schaarsbergen.

“Daar zitten we niet goed”, zegt VVD-Kamerlid M. van den Doel. Op en rond de Eder en Ginkelse heide komen natuur en woningbouw volgens het Kamerlid nu al in de verdrukking en dat wordt over tien jaar alleen maar erger. Het gebied rond Soesterberg is bovendien te dichtbevolkt. Omwonenden klagen veel over geluidhinder. “Als krijgsmacht moet je lekker ruim in je vel zitten en niet altijd het gevoel hebben dat je ergens niet thuis hoort, dus kan je beter naar een dunbevolkt gebied vertrekken.” De economische impuls voor Noord-Nederland vindt Van den Doel ook een belangrijke overweging om tot verplaatsing over te gaan.

Defensie is in principe geen tegenstander van 'uitplaatsing'. Militaire oefenterreinen zouden zich eigenlijk niet meer in de beschermde natuurgebieden moeten bevinden, vindt Defensie. Landbouwgronden zijn betere lokaties. Maar verplaatsing van de Luchtmobiele Brigade naar het Noorden kost 750 miljoen gulden en daarvoor zegt Gmelich Meijling geen geld te hebben. Dit cijfer is gebaseerd op eigen berekeningen en een studie van het bureau Haskoning uit 1994.

“Dat rapport is met een vork geschreven. Het kan veel goedkoper”, zegt PvdA-Kamerlid Zijlstra. Volgens VVD'er Van den Doel kost de hele operatie 'bruto' 500 miljoen gulden. “Daar moet alles wat het allemaal oplevert nog vanaf.” Omdat het voorstel economische effecten heeft en natuurgebied spaart, vinden de regeringspartijen dat niet alleen Defensie voor de kosten zou moeten opdraaien, maar ook andere ministeries zoals Economische Zaken en VROM.

Zijlstra en Van den Doel vinden dat tot nu toe van de provinciebesturen in Drenthe en Groningen weinig positieve geluiden waren te horen. “Het enige enthousiasme kwam van Oostgroningse gemeenten”, zegt Van den Doel. Zijn collega Zijlstra is ook teleurgesteld: “Bij de spreiding van de PTT werd er ook druk door het Noorden gelobbyd. Ik snap er niks van.” Zijlstra garandeert dat Groningen en Drenthe zowel de lusten als de lasten van het oefenterein zullen krijgen. “Daar kunnen ze zich niet op beroepen.”

Gedeputeerde G. Beukema noemt de kritiek die vanuit Den Haag komt 'regentesk'. “Moet Groningen dan maar meteen op zijn knieën gaat zitten?” Hij is sceptisch omdat het Noorden in de jaren zeventig ook veel banen in het vooruitzicht werden gesteld toen er een oefenterrein in het Lauwersmeergebied kwam. Het leverde uiteindelijk zestig banen op. Hij is niet negatief over het oefenterrein zolang het Noorden maar alle lusten er van krijgt en het geen geld kost. “Wij zijn er niet om een nationaal defensie-probleem op te lossen.” Beukema vindt dat precieze consequenties voor Groningen duidelijk moeten zijn voordat de provincie zich al dan niet positief uitlaat over het oefenterrein.

De Groninger Commissaris der Koningin H. Vonhoff is positief over een oefenterrein, maar hij zegt te vrezen dat Groningen alleen de lasten krijgt. Het feit dat de Kamerleden garanderen dat Groningen ook volop van het oefenterrein zal gaan profiteren is voor Vonhoff niet genoeg. “Je weet nooit welke condities er uiteindelijk tussendoor komen. Groningen is niet iets waar je mest dumpt, waar je afval dumpt en waar je lawaai dumpt.” Groningen voert geen lobby, omdat de provincie volgens hem daardoor in een positie komt dat het een rekening gepresenteerd krijgt die Groningen niet wil en niet kan betalen. Het aanspreken van Europese fondsen, geopperd door Gmelich-Meijling, ziet Vonhoff niet zitten. “Dat gaat ten koste van andere belangrijke investeringen.”