Duitse president prijst omstreden arabiste

BONN, 16 OKT. De Duitse bondspresident, Roman Herzog, heeft zich gisteren in de Paulskirche in Frankfurt bij de uitreiking van de jaarlijkse Vredesprijs van de Duitse boekhandel vierkant achter de in eigen land omstreden 73-jarige arabiste Annemarie Schimmel opgesteld. Bondskanselier Helmut Kohl stuurde haar een gelukstelegram, waarin hij haar bedankte voor haar werk inzake 'het leven van de islam'.

Schimmel verdient de prijs, zei Herzog. Haar boeken geven inzicht in de geesteswereld van de islam, en zijn onmisbaar om te voorkomen dat de 'zogenaamde strijd tussen beschavingen' verwordt tot een 'gevecht tussen politieke fundamentalisten'. Annemarie Schimmel houdt van de geesteswereld van de Islam, maar het is 'verkeerd en onterecht' om daarin sympathie voor het fundamentalisme te zien, aldus Herzog.

In Frankfurt, waar de jaarlijkse Buchmesse gisteren eindigde, werd tegen de toekenning van de prijs aan de Bonner hoogleraar Schimmel gedemonstreerd. Uit de groep van circa 200 betogers klonk boegeroep op toen de wetenschapster aankwam bij de Paulskirche. Maar er was ook applaus voor de prijswinnares, die begrip had getoond voor de veroordeling van Salman Rushdie's Duivelsverzen in de Arabische wereld. Schimmels critici verweten haar dat ze daarmee indirect het doodvonnis inclusief premie vergoelijkt zou hebben dat fundamentalistische mullahs in Iran in 1992 over Rushdie hadden uitgesproken.

Volgens president Herzog draagt iemand als Annemarie Schimmel bij aan een op verzoening gerichte vredesstrategie, een “rationele, pragmatische, de grenzen van verschillende culturen overschrijdende samenwerking”. Volgens Herzog levert Schimmel het materiaal voor de dialoog die daarvoor nodig is. Wie haar boeken over de soennitische vleugels van de islam leest ziet een verband met het piëtisme in Europa, aldus Herzog.

Herzog vroeg de Islamitische fundamentalisten, zonder uitdrukkelijk naar Iraanse mullahs te verwijzen, uitdrukkelijk om terug te komen op het doodvonnis tegen Rushdie omdat in de dialoog tussen verschillende religieuze culturen meningsvrijheid en mensenrechten essentiële voorwaarden zijn. Mevrouw Schimmel sloot zich daarbij in haar dankwoord aan. Zij waarschuwde voor een 'vernauwing en dogmatisering' van islam-principes en herinnerde eraan dat de Koran op dit stuk jegens andersdenkenden juist 'geen dwang' gebiedt. Over haar begrip voor de verontwaardiging in de islamitische wereld over Rushdie's Duivelsverzen sprak zij gisteren in haar dankwoord evenwel niet meer.

    • J.M. Bik