'Verweer tegen een verkrachter is effectief'

UTRECHT, 14 OKT. Slachtoffers die zich bij een poging tot verkrachting verzetten, hebben meer kans aan de dader te ontkomen dan lotgenoten die passief blijven. Dit blijkt uit een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek. In verband met de reeks verkrachtingen in Utrecht en omgeving is dit onderzoek versneld afgerond.

Tot nu toe werd algemeen aangenomen dat verzet in dreigende situaties ernstige gevolgen voor het slachtoffer kon hebben. 'Ik doe niets, want dat maakt het alleen maar erger en het helpt toch niet.' De onderzoekers analyseerden 370 processen-verbaal van vrouwen die in een dergelijke situatie verzeild raakten. De uitkomsten waren anders dan verwacht: verzet bij poging tot verkrachting heeft wel degelijk zin.

Tweederde van de vrouwen die dreigden te worden aangerand of verkracht, wist aan de dader te ontkomen door zich te verzetten. Er zijn drie vormen van verzet maar niet elke vorm sorteert evenveel effect. Hoewel de onderzoekers meenden dat 'verbaal' verzet - een gesprek aangaan, onderhandelen, misleiden en afblaffen - heel effectief zou zijn, bleek deze handelwijze in niet meer dan 14 procent van de gevallen de verkrachter op andere gedachten te hebben gebracht.

De beste manier om verkrachting te voorkomen blijkt de 'fysieke verzetsreactie', dat wil zeggen krabben, bijten, trappen tegen knieschijf of in het kruis, evenals vluchten en gillen. Onderzoeker prof. dr. J. Frenken: “Als een man zegt 'houd je mond', betekent dit dat hij niet wil worden gehoord. Dus zorg dat je gehoord wordt. Een verkrachter wil niet worden gezien. Dus zorg dat je gezien wordt, bijvoorbeeld door hem naar een andere locatie te lokken.” In bijna 50 procent van de gevallen heeft dit vrouwen behoed voor verkrachting.

Een deel van de vrouwen verweert zich passief. Zij houden het lichaam afgewend en maken zich zo ontoegankelijk mogelijk. Weliswaar zal de dader dan proberen het slachtoffer opnieuw 'onder controle' te krijgen, maar niettemin hielp deze reactie in 30 procent van de onderzochte gevallen.

Bij (grof) fysiek geweld reageert een deel van de vrouwen met 'terugvechten'. Dit heeft slechts in enkele gevallen tot ernstige verwondingen geleid. Van de totale onderzoeksgroep raakte eenderde gewond. Van hen liep slechts vier procent ernstige verwondingen op. Volgens Frenken komt de gedachte 'liever verkracht dan gewond' neer op een onzinnige ruil. “Verkracht worden is zo traumatisch dat vrouwen dit ten koste van bijna alles proberen te voorkomen.”

    • Margot Poll