Italie; Italiaanse aids-patienten buiten de wet

ROME, 14 OKT. Ferdinando Attanasio is niet bang voor herkenning als hij weer eens een bank of een postkantoor berooft. De bivakmuts heeft hij afgezworen. Hij draagt hooguit een zonnebril, om te voorkomen dat hij bij de ingang wordt tegengehouden. Als de politie hem komt arresteren, haalt hij zijn schouders op. Hij is toch 24 uur later weer op vrije voeten, want Ferdinando Attanasio heeft aids.

Deze 37-jarige man vormt met twee andere patiënten de aids-bende. Afgelopen najaar zijn zij in het noordwesten van Italië begonnen met een reeks overvallen op banken, postkantoren en andere plaatsen waar geld te halen is. Niet altijd doen ze alle drie mee, en ook de medeplichtigen die (wel met de bivakmuts op) de motor van de vluchtauto warm houden, wisselen keer op keer. De politie-agenten die de video-opnames van de bewakingsinstallatie komen bekijken, worden wanhopig als ze de daders herkennen, want ze mogen er vrijwel niets tegen doen.

In juli 1993 is een wet van kracht geworden die bepaalt dat aids-patiënten niet gevangen gehouden mogen worden. Opzet was aids-lijders de tijd die hun nog rest, in vrijheid te laten doorbrengen. Maar zoals wel vaker is gebeurd met Italiaanse wetten, zijn niet alle consequenties doordacht. Het verbod op detentie is absoluut, en de wet voorziet evenmin in een strenge vorm van huisarrest.

“Ook als we ze in de kraag grijpen, zijn onze handen gebonden”, zegt een van de carabinieri die de bankovervallen onderzoekt, sergeant Franco Filloramo, verbitterd. “Na een paar uur in de cel moeten ze weer in vrijheid worden gesteld.”

Sinds Attanasio zich realiseerde welke mogelijkheden dit biedt, stroopt hij de steden en dorpen in de omgeving van Turijn af. Zijn standaardwapen is een keukenmes. Vooral als er bloed aan zit wekt dat veel ontzag. Zo beroofde hij vorige week dinsdag een postkantoor van 35.000 gulden. Drie dagen later vergiste hij zich: de metaaldetector van een bank ging af omdat hij een pistool bij zich had en Attanasio moest zonder geld op de vlucht slaan.

Een echte grote slag heeft de aids-bende niet geslagen. De buit is steeds een paar tienduizenden guldens. Maar hun optreden heeft veel aandacht getrokken en Attanasio heeft zich ook een paar keer laten interviewen. “Ik doe het om met het geld aan het eind van mijn leven nog een beetje plezier te kunnen maken”, zegt hij in die gesprekken.

Het kabinet wil daar een stokje voor steken. De ministers van gezondheid en justitie hebben een wetswijziging toegezegd, maar de samenwerking tussen de ministeries vlot niet erg. Bonden van aids-patiënten zijn deze week een publieke lobby begonnen tegen veranderingen. In de ruim twee jaar dat de wet van kracht is, zijn 2.257 mensen uit de gevangenis ontslagen omdat zij aids hadden, vertelt Vittorio Agnoletto, de voorzitter van de Italiaanse liga voor de strijd tegen aids (Lila). “Van hen is maar een twintigtal aangeklaagd omdat zij in herhaling waren gevallen.” De Lila pleit voor huisarrest als eerste sanctie en pas gevangenisstraf als dat niet helpt.

Don Luigi Ciotti, een priester uit Turijn die aids-lijders opvangt, heeft de bende maandag via de media opgeroepen hun overvallen te staken, omdat andere patiënten daarvan het slachtoffer dreigen te worden. “Door jullie gedrag dreigen veel personen die door het HIV-virus zijn getroffen, in de gevangenis te moeten sterven”, zei don Ciotti.

Sommige aids-patiënten klagen dat ze nu door anderen met nog meer wantrouwen worden bekeken. Een van hen heeft in de pers verteld dat hij zelfs zijn bank niet meer in mag waar hij een rekening had lopen. Ze zijn bang voor een overval.