Hollands Dagboek: Windeld van den Brink

Windeld (Wien) van den Brink (50) bezit varkensboerderijen in Putten en Drenthe en een melkveebedrijf in de Flevopolder. Als voorzitter Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV) leidt hij de protesten tegen het mestbeleid onder het motto 'Wij zullen doorgaan'. Van den Brink is fractievoorzitter van Gemeentebelangen in zijn woonplaats Putten en van Nieuw Gelderland in de Provinciale Staten. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen.

Dinsdag, 3 oktober

's Morgens eerst een paar uur thuis gewerkt. We hebben een zeugenbedrijf, waar elke week een aantal zeugen gedekt of geïnsemineerd moeten worden. Een paar beren doen hun 'werk'. De overige zeugen worden in de loop van de dag door de 'KI gedaan', dat wil zeggen geïnsemineerd. Veel werk wordt de laatste weken door mijn vrouw en medewerkers gedaan, maar ik ben blij als ik ook zelf weer door de stallen loop.

In de loop van de ochtend komt een verslaggever van het blad Oogst. Dit is het weekblad voor de bij de Land en Tuinbouworganisaties (LTO) aangesloten boeren en tuinders. Veel vragen over 'Assen'. Ik ben ervan overtuigd dat deze actie sympathie heeft opgeleverd voor de boeren. Het meenemen en tijdelijk opbergen van een deel van de administratie was immers geen doel op zich, maar slechts een middel om de overheid duidelijk te maken dat het water ons aan de lippen staat.

's Avonds vertrekken we al vroeg naar Markelo, naar Dieka aan de Kuusweg, een groot zalencentrum midden op het platteland. Grote boerenbijeenkomsten worden daar gehouden. In een bovenzaaltje hebben we eerst een gesprek met enkele bestuursleden van het NAJK, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt. Zo'n kleine 20 jaar geleden was ik zelf voorzitter van het Jongeren Kontakt en dat gaat dan wel een paar keer door je hoofd tijdens zo'n ontmoeting. Destijds vonden wij de 'de oudere boeren' verschrikkelijk behoudend en hun wijze van belangenbehartiging vooroorlogs. Zouden deze jonge boeren dat nu ook van ons vinden? We wisselen onze standpunten uit over het mineralenbeleid. Op verschillende onderdelen kunnen we elkaar vinden, op andere nog niet. Het NAJK is voorstander van een verplichte mineralenboekhouding, terwijl de vakbond juist pleit voor een vrijwillige mineralenboekhouding. Het verplicht stellen werkt ons inziens fraude in de hand. Verschillende oudere boeren hebben ook niet veel zin in die papieren rompslomp. Beter lijkt het ons om een stimulans in te bouwen, zodat het aantrekkelijk is een dergelijke boekhouding bij te houden.

Kwart over acht begint een regionale actiebijeenkomst. Ruim driehonderd boeren en boerinnen zijn inmiddels binnen. De regionale voorzitter veegt de vloer aan met de beleidsvoorstellen van de ministers Van Aartsen en De Boer. Boeren kunnen niet uit de voeten met een beleid dat niet geënt is op de praktijk.

Ik krijg gelegenheid om het mineralenbeleid van de vakbond uit te leggen. De vakbond is voorstander van het hanteren van regionale verliesnormen, dat wil zeggen dat per regio afhankelijk van de grondsoort een norm wordt gehanteerd. Deze norm moet vastgesteld worden in overleg tussen landbouw en overheid, en wel zo dat op iedere grondsoort een optimale gewasopbrengst mogelijk is. Bovendien moet aan het eind van het jaar gekeken worden naar de klimatologische omstandigheden. Iedere boer en tuinder weet hoe afhankelijk hij is van grondsoort en weer. Het kan niet zo zijn, dat daarmee in het beleid geen rekening gehouden wordt.

Woensdag

De hele ochtend word ik bestookt met vragen van de pers of we een gesprek hebben met Van Aartsen. Vorige week hadden we hem uitgenodigd op ons vakbondskantoor in Barneveld. Deze week meldde hij ons dat hij ons graag zou ontvangen op het ministerie aanstaande donderdag. We gaan op de uitnodiging in. Contacten met de pers geven ook altijd weer gelegenheid om onderdelen van het beleid uit te leggen. Zo is lang niet voor iedereen duidelijk wat bedoeld wordt met de gebruiks- en verliesnormen. Ik vergelijk het maar zo. Mensen hebben voedsel nodig om te kunnen bestaan en om prestaties te kunnen leveren. Iemand van 90 kg, die veel lichamelijke arbeid verricht heeft meer nodig dan iemand van 70 kg met een zittend beroep. Nemen deze twee personen allebei precies dezelfde hoeveelheid voedsel tot zich, dan krijgt de één te weinig en de ander teveel. Dus beiden niet optimaal. Een gedeelte van het voedsel blijft na gebruik in het lichaam over en verlaat dit naar het toilet. Dat is het verlies. Ook dat is afhankelijk van hoeveelheid voedsel en geleverde prestaties. Zo is het met gewassen ook. Afhankelijk van grondsoort, gewas en weersomstandigheden hebben boeren met een wisselende gebruiksnorm en wisselende verliesnorm te maken. Maar boeren hebben ook te maken met het gegeven dat zij zo optimaal mogelijk moeten produceren. Dus in het beleid moet daarmee rekening gehouden worden. Vandaar dat de vakbond pleit voor regionale, grondsoortgebonden verliesnormen, waarbij rekening wordt gehouden met de weergoden.

's Avonds hebben we een landelijke bestuursvergadering van de vakbond in Arnhem. Deze bijeenkomst is een week uitgesteld vanwege ons verblijf in Assen. Er valt heel wat bij te praten in deze spannende tijden.

Donderdag

's Ochtends komt een verslaggever van het Agrarisch Dagblad voor een interview. Vroeg in de middag vertrek ik met Kees van de Burgt en Betsy Rap naar Den Haag voor het gesprek met de minister. In de stationsrestauratie in Den Haag ontmoeten we Bennie van Til en Theo Coppens. We bespreken de diverse punten, die we aan de orde willen stellen. Ook ontmoeten we twee mensen uit Twente, die met 'het busje' hun opwachting zullen maken op het ministerie en voor de morele ondersteuning zorgen. Ons oranje busje is een beetje ons handelsmerk geworden sinds de actie in Assen.

Het gesprek met Van Aartsen is open. Wij hebben hem uitvoerig op de hoogte gesteld van het door ons gewenste mineralenbeleid. Ook hebben we hem verteld dat zijn voorstellen niet op de praktijk geënt zijn en voor ons onuitvoerbaar. Uitvoering van dit kabinetsbeleid zal betekenen dat de minister een groot probleem krijgt.

Na het gesprek met Van Aartsen meteen de pers te woord gestaan. Ik voel me dan in het diepe gegooid, omdat je niet veel tijd hebt om rustig na te denken hoe je iets moet formuleren. Toch vind ik het nodig om op elke vraag zo duidelijk mogelijk uitleg te geven.

We rijden daarna snel terug naar Putten, waar ik een gemeenteraadsvergadering moet bijwonen. Klokslag acht uur word ik voor het gemeentehuis afgezet. Betsy regelt met Wilhelmien dat er een auto op de parkeerplaats staat, zodat ik na de raadsvergadering nog naar Arnhem kan gaan voor een bijeenkomst van het actiecomité.

In de gemeenteraad moet beslist worden over de financiering van een peuterspeelzaal. We hebben in Putten een christelijke en een algemene peuterspeelzaal, waarvan iedere politicus gezegd heeft, dat deze gelijk behandeld moeten worden. Maar zoals wel vaker wordt hetgeen met de mond beleden wordt, niet altijd in daden omgezet. Uiteindelijk wordt besloten ƒ 500.000 uit te trekken voor de bouw van de christelijke peuterspeelzaal Het Zwaluwnest. De desbetreffende wethouder, afkomstig van Gemeentebelangen, trakteert op beschuit met muisjes, vanwege de geboorte van een dochter.

De vergadering op het gemeentehuis in Putten duurt veel langer dan gepland en vanuit Arnhem komt de vraag of ik nog naar het Actiecomité kom. De voorbereidingen voor de actie de volgende dag zijn weliswaar rond, maar afspraken moeten nog even nagelopen worden en de verzamelde pers zit te wachten. Vanuit Den Haag wordt ook al belangstelling getoond voor onze excursie de volgende dag. Betsy legt contact met de heer Petov van de politie in Den Haag en maakt afspraken over de gang van zaken aldaar. We hebben goede ervaringen met deze mensen en dat willen we zo houden.

Vrijdag

Rond koffietijd komen enkele collega-boeren bloemen en een lekkere rollade brengen ter ondersteuning van onze activiteiten. Hartverwarmend. Daarna vertrekken we naar Den Haag voor de excursie. Wilhelmien geeft een lijstje mee van pers en andere personen die nog gebeld moeten worden. Met een mobiele telefoon kun je onderweg nog heel wat regelen.

Onderweg naar Den Haag realiseer je je ook dat je nu al twee dagen achtereen naar Den Haag gaat. Ik ben geen stadsmens. Het liefst ben ik thuis of op het land en zeker met dit mooie weer. Om één uur moeten we bij het ministerie van landbouw zijn, het startpunt van onze excursie. Er staan al groepen boeren te wachten. De nabijgelegen patattent zal vandaag weer een prima omzet draaien. Met de politie worden de afspraken nagelopen en overlegd over de te volgen route. Een driehonderd boeren hebben we voor de excursie uitgenodigd.

De fruitkanonnen worden tevoorschijn gehaald en het wakker schudden van de ministers kan beginnen. Bij diverse ministeries wordt halt gehouden en een brief met een laatste waarschuwing aan een ambtelijke vertegenwoordiger overhandigd. Het eindpunt is op het Binnenhof, waar we de ministers Van Aartsen en De Boer in popvorm symbolisch afleveren. Wij kunnen niets meer met deze beide ministers. De excursie is in goede banen verlopen, maar duidelijk te merken is dat de boeren gespannen zijn en de lont aardig dicht bij het kruitvat ligt. Verschillende keren moet ik de mensen toespreken en ze ook tot kalmte manen. We gaan er nog steeds vanuit dat we met de acties de politiek moeten treffen en niet het publiek, dus we moeten onszelf in de hand houden. Wie kwaad wordt, verliest uiteindelijk. Woordvoerder zijn tijdens zo'n actie is een tamelijk eenzame aangelegenheid. Natuurlijk is er een aantal mensen, dat zijn best doet alles in goede banen te leiden, maar van de woordvoerder wordt toch verlangd dat hij op het juiste moment de juiste woorden spreekt en met zo'n grote groep valt dat lang niet mee.

Na de actie moeten we nog een poosje wachten op het Binnenhof voor een interview voor 2 Vandaag.

Wonderlijk hoeveel mensen je in elke plaats aanspreken en waardering uiten voor de boeren en je ook aanzetten om vooral vol te houden. Aan het begin van de avond zijn we weer thuis.

Zaterdag

Onze dochter is vandaag jarig. Ze is nu negen. De slingers hangen in de kamer en cadeautjes worden enthousiast in ontvangst genomen. De hele dag veel bezoek van oma's en opa's, ooms en tantes, neven en nichten. Veel aandacht krijgen de kinderen niet van mij deze dagen, maar zo'n hele dag thuis kun je weer veel goed maken.

De hele dag ook veel telefoontjes van allerlei mensen, bekenden en onbekenden over de acties, met steunbetuigingen en ideeën over mestbewerking.

Toch moet ik 's avonds nog even weg voor een koud buffet van Gemeentebelangen. Zeker nu ik de laatste tijd al zo vaak afwezig ben geweest, moet ik hier even naar toe.

Zondag

Per dag 3 tot 5 uur slapen eist z'n tol en vandaag moet er bijgetankt worden. Ook van mijn vrouw wordt veel geëist en hoewel ze heel veel aan kan, heeft dat ook zijn grenzen.

Mooie dag om rustig met de kinderen te spelen. Ook ga ik naar mijn vader, die in een verzorgingshuis woont. Hij is bijna 90 jaar, z'n hele leven boer geweest op de boerderij waar wij nu wonen, maar het leven van alledag gaat nu voor het grootste deel langs hem heen. Hij leeft in het verleden. Ik zit een poosje bij hem, maar hij herkent me niet als zijn zoon. Op zo'n moment relativeer je wel alle zaken waar je de afgelopen dagen zo druk mee was.

Maandag

's Ochtends komen verschillende vertegenwoordigers van bedrijven die met de landbouw te maken hebben hun steun betuigen.

Verder weer eens thuis gewerkt en 's avonds vergadering van het actiecomité. We bespreken de gang van zaken tijdens de excursie afgelopen vrijdag en het vervolg van de acties. Het is duidelijk dat dit een lange weg wordt. Er wordt een aantal scenario's besproken. Zoals gewoonlijk nemen we een paar dagen de tijd om die te overdenken en nemen we aanstaande vrijdag een besluit over de eerstvolgende actie.

De Vakbond groeit op dit moment in een razend tempo. Steeds meer varkenshouders kiezen voor belangenbehartiging door de NVV. Het ledental nadert de 1900 en dagelijks melden zich nieuwe leden aan. We verwachten eind van deze week op 2000 te zitten.

Dinsdag

Vandaag veel telefonisch contact gehad met mensen van het actiecomité 'Wij zijn 't zat' over de strategie met betrekking tot actievoeren van de beide groepen. 'Wij zijn 't zat' is strak gelieerd aan LTO-Nederland. Ons actiecomité komt voort uit de NVV. We streven uiteraard beiden een goed mineralenbeleid na, maar we kiezen ieder een andere strategie. Het is niet de bedoeling dat we in elkaars vaarwater zitten. Bovendien kan het zijn dat bepaalde acties gezamenlijk gevoerd kunnen worden. Te denken valt aan de boycotacties van de mestadministratie. Onzerzijds wordt dan wel een aantal voorwaarden gesteld.

's Avonds nog even naar Arnhem geweest, waar de secretarissen en penningmeesters van de diverse regio's van de vakbond een overleg hadden.

Woensdag 11 oktober

Informatie ontvangen over de waterkwaliteit in het Peelgebied. Deze blijkt veel gunstiger te zijn dan de ministeries van LNV en VROM ons willen laten geloven. Ik zoek contact met enkele verslaggevers om met deze cijfers naar buiten te kunnen treden. Ze zijn hier enthousiast over.

We zijn van plan vanavond naar een bijeenkomst van de Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (NCB) in Deurne te gaan. Even sfeer proeven. Het betreft een ledenvergadering van de NCB en omdat we geen lid zijn overleggen we even of we welkom zijn.

We gaan met z'n vieren. In Deurne zijn 600 man aanwezig. Er is heel wat aan de gang onder de boeren. Dit is nog maar het begin.