Gruwelgetuigenissen tijdens eerste verhoren Joegoslavië-tribunaal

DEN HAAG, 14 OKT. In de eerste week van openbare verhoren bij het internationale Joegoslavië-tribunaal in Den Haag in de zaak tegen de Bosnische Serviër Dragan Nikolic, is gebleken dat deze commandant van het gevangenenkamp Susica behalve mishandeling en moord ook verkrachting ten laste kan worden gelegd. In de aanklacht tegen Nikolic ontbrak verkrachting tot nog toe.

Afgelopen woensdag vertelde de 29-jarige Sead Ambeskovic dat Nikolic op een avond een jonge vrouw uit de grote en kale hal met kleine raampjes had getrokken, waar zij samen met 500 tot 700 andere moslims uit het stadje Vlasenica in noordoost-Bosnië gevangen was gezet. Een uur later kwam de vrouw terug, het haar volledig in de war en de kleren gescheurd. Ze vertelde dat ze verkracht was door Nikolic. Volgens Ambeskovic was ze de avonden daarna weer door Nikolic meegenomen, om na drie dagen niet meer terug te keren.

Ambeskovic was een belangrijke getuige in enkele van de moordzaken die de aanklagers boven water hebben gehaald. Nikolic haalde op een nacht (“Het waren nachten van gruwel en angst”, zegt een getuige) twee mannen uit de hal. Toen het licht werd kwamen ze terug. Ze waren zwaar mishandeld. Eén van hen, Asim Zildzic, stierf twintig minuten later. “Toen hij terugkwam kon hij alleen nog zachtjes huilen”, vertelde Ambeskovic, die hem in zijn armen had genomen. Zildzic was zo hard geslagen dat een oog buiten zijn kas hing. De andere man, Durmo Handzic, vroeg Nikolic voor een laatste keer de zon te zien. Nikolic weigerde. Hij vertelde hem dat een kogel één Duitse mark kostte maar dat dat nog te veel geld was voor zijn leven. Nikolic zei nog geen sigarettepeuk voor zijn leven over te hebben. De man probeerde later naar buiten te lopen, maar viel na enkele stappen dood neer.

Van de mogelijkheid om onherkenbaar en anoniem te getuigen heeft tot nog toe één persoon gebruikgemaakt. Deze zegt nog altijd zeer bevreesd te zijn voor Nikolic, met wie hij tien jaar lang samenwerkte in de aluminiumfabriek in Vlasenica. “Nikolic kenden wij als de alcoholist.” Aanvankelijk werd het kamp, waar mensen enkele weken verbleven voordat ze doorgingen naar een ander kamp, ook niet geleid door Nikolic maar door Velko Basic, een ex-politieagent. Deze stelde vooral lange lijsten met namen samen. Met Nikolic veranderde het regime drastisch. Hij verbood de gevangenen onder meer naar de wc te gaan. Basic heeft volgens getuigen een aantal malen getracht Nikolic van zijn gruweldaden af te houden. Zonder succes. Nikolic beet Basic toe te zwijgen. “Ik ben god, de knuppel, de wet, Milosevic en Karadzic in een”, aldus Nikolic. Volgende week beslissen de rechters of een internationaal arestatiebevel tegen Nikolic wordt uitgevaardigd.