Fokker slachtoffer van koersmanipulatie

AMSTERDAM, 14 OKT. Vage geruchten zijn doorgaans nauwelijks van invloed op de koersen. Anders wordt het als ze een bedrijf als Fokker betreffen, dat op de rand van de afgrond balanceert. Dan slaat de vlam in de pan en rijst bovendien snel het vermoeden van koersmanipulatie.

Aandeelhouders van vliegtuigbouwer Fokker kunnen er over meepraten. Woensdagochtend bereikte het bericht de beursvloer dat het zwaar verlieslatende bedrijf surséance van betaling had aangevraagd. Fokker ontkende, maar het kwaad was al geschied: de koers ging in een klap 2,40 gulden omlaag naar 5 gulden, hetgeen een koersverlies van 33 procent betekende.

Een Fokker-woordvoerder vermoedt dat iemand “kwalijke geruchten” heeft verspreid. Hij haastte zich de aandeelhouders gerust te stellen. Weliswaar heeft het bedrijf een negatief eigen vermogen, maar dankzij garanties van moeder Dasa kan Fokker tot 1 januari aan zijn financiële verplichtingen voldoen. Al snel trok de koers van Fokker weer aan tot een slotkoers van 7 gulden gistermiddag. Een verlies van 9 dubbeltjes ten opzichte van vorige week.

De handelaar in aandelen Fokker op de Amsterdamse beurs noemt de gang van zaken “uiterst curieus”. Hij denkt dat er van opzet sprake was. Het blijft gissen, beklemtoont hij, maar er zijn partijen die belang hebben dat het fonds in nog zwaarder weer belandt.

Te denken valt aan speculanten, die aandelen hebben verkocht die ze niet in bezit hebben. Het zogeheten short gaan, dat meestal wordt uitgevoerd door professionals op de financiële markten.

Voorbeeld. X verkoopt dinsdag een pakket Fokker voor 7 gulden per stuk, zonder ze te bezitten. Vervolgens moet X die stukken voor het einde van de week leveren.

Lenen gaat momenteel moeilijk, want de meeste stukken Fokker zijn in handen van particulieren en die zijn niet aangesloten op het leencircuit. Om winst te maken moet hij ze dus binnen drie dagen voor een lagere koers inkopen. X verspreidt op woensdag een boosaardig bericht zodat de koers instort. Dan koopt hij de aandelen goedkoop in en levert ze.

Een andere theorie die binnen Fokker zelf de ronde deed was dat het gerucht dat surséance voor het bedrijf was aangevraagd afkomstig was uit Zwitserland, dat op een steenworp afstand ligt van Frankrijk, waar één van Fokkers belangrijkste concurrenten, Aérospatiale is gevestigd. Aérospatiale en British Aerospace zitten niet te wachten op de 'redding' van Fokker. Want iedere concurrent op de door overcapaciteit geplaagde vliegtuigmarkt is er uiteindelijk één te veel.

Deze complot-theorie werd ingegeven door het feit dat eerder deze week bekend werd dat het Europese samenwerkingsverband tussen Fokker, het Franse Aérospatiale en British Aerospace (met het Italiaaanse Alenia verenigd in het consortium AIR) voor de bouw van een nieuw te ontwerpen straalvliegtuig voor 120 personen niet van de grond komt. Gezamenlijk wilden ze een vuist maken tegen de Amerikaanse en Aziatische concurrenten.

De voornaamste reden dat de partijen geen overeenstemming konden bereiken is een meningsverschil tussen Dasa-Fokker en het Franse Aérospatiale. Deze laatste wil voor de bouw van het toestel één fabriek neerzetten in Azië. Dasa-Fokker wil daarnaast nog een tweede produktielijn in Europa.

Dat het rond Fokker nog gekker kan bleek gistermiddag. Woordvoerder H. de Ranitz van de beurs waarschuwde dat 's ochtends zich iemand telefonisch tot het persbureau ANP had gewend met de mededeling dat er een akkoord was bereikt tussen Fokker en de bonden. Daarbij deed deze beller zich voor als beurswoordvoerder!

“Schande, dit riekt naar koersmanipulatie”, aldus een verontwaardigde De Ranitz. De koers van Fokker reageerde overigens dit keer niet op de valse melding.

Maar Fokker was niet het enige fonds dat het deze week op de beurs zwaar te verduren had. Maandagmiddag waarschuwde zeevaart- en transportconcern Nedlloyd dat de winst dit jaar belangrijk lager zal uitvallen. Vervolgens namen aandeelhouders en masse afscheid van hun stukken. Dinsdag bereikte de koers een bodem op 39,60 gulden. Dat betekende ten opzichte van maandag bij opening van de beurs een verlies van 15,40 gulden, ofwel 28 procent. De koers stabiliseerde zich daarna en kroop langzaam omhoog tot 41,70 gulden gisteren aan het einde van de handel.

De profit warning komt op het conto van de teleurstellende gang van zaken bij het bedrijfsonderdeel Nedlloyd Lijnen. Oorzaak was een lager dan verwachte groei van het vervoerd volume, een stijging van de operationele kosten en congesties in diverse havens.

Het sentiment op de Amsterdamse aandelenmarkt werd begin van de week gedrukt door een nerveus Wall Street. Daar haperde de motor achter de beurshausse van de laatste maanden, de high-tech-sector. Enige fondsen, waaronder Motorola, voldeden bij publikatie van de cijfers over het derde kwartaal niet aan de hoge verwachtingen.

De dollar schommelde de hele week rond de 1,59 gulden. Nadat gistermiddag inflatiecijfers in de VS meevielen, kon de Amsterdamse graadmeter, de AEX-index, alsgevolg van een hogere dollar en een vast gestemde obligatiemarkt toch nog overtuigend boven de 460 punten het weekend in. De index, die eindigde op 461,40 punten, leed ten opzichte van vorige week een miniem verlies van 0,81 punt.