Verwoest Arcadië

Er zijn kwesties in het dagelijks leven waarover je een oordeel moet hebben zonder dat je er iets van af weet. Dan ga je af op je gevoel, op je intuïtie, op je boerenverstand, het is maar hoe je het wilt noemen. De Franse regering neemt kernproeven in een atol en beweert dat zij niet schadelijk zijn voor het milieu. Je hebt geen idee waar dat atol ligt - wat is een atol eigenlijk, waar komt dat woord vandaan? - maar je gevoel, je intuïtie en je boerenverstand zeggen dat de Franse regering liegt.

Een andere kwestie ligt al iets moeilijker. Een oliemaatschappij wil een vervuild booreiland laten zinken op een diep punt in de oceaan. Automatisch komen gevoel, intuïtie en boerenverstand in opstand. Onder druk van de publieke opinie, die publieke opinie gaat namelijk bij de concurrent tanken, ziet de oliemaatschappij af van haar oorspronkelijke plan en wordt de boortoren naar een Noorse fjord gesleept. Later verklaren verschillende experts dat de oplossing van de oliemaatschappij misschien toch niet zo slecht zou zijn geweest. Hier worden gevoel, intuïtie en boerenverstand even stil. Ik was acht jaar en kreeg voor mijn verjaardag een abonnement op de Donald Duck. Elke woensdagmiddag viel de Donald Duck door de bus en rende ik naar beneden. Wat een prachtig blad was dat! Donald Duck als brandweerman die alles aanstak. Donald Duck als de golfspeler die zijn balletje in de schoorsteen sloeg. Donald Duck die, met catastrofale gevolgen, reuzenpompoenen begon te verbouwen in zijn achtertuin. Er stond ook een verhaal in van Donald Duck die ging kamperen in Yellowstone Park. De dieren van het park hadden het gemunt op de proviandtrommel van Oom Donald. Alles werd opgegeten, zonder dat Donald één van de dieren te zien kreeg. Maar wij, de lezertjes, zagen die dieren wel. Wij zagen hoe de eekhoorntjes wegholden met het brood en hoe de beer zich achter een boom verschool met een pot honing. In zijn schijngevecht met de onzichtbare dieren hield Donald ten slotte niets meer over. Als jongetje van acht wilde ik niets liever dan naar Yellowstone Park en dit jaar was het eindelijk zo ver: met een gehuurde auto reden mijn dochter en ik Yellowstone Park binnen. De schok was groot. Kilometers lang zagen wij niets anders dan verschroeide aarde en verkoolde bomen. Het was een troosteloos gezicht. Wij leerden al snel dat hier in 1988 een enorme bosbrand had gewoed, waardoor bijna een miljoen hectare - dat is ongeveer een derde van de totale oppervlakte - was verwoest. De geschiedenis van deze ramp is schrijnend. In juli '88 braken de eerste branden uit. De politiek van het ecologisch beheer was eenvoudig: natuurlijk ontstane branden liet men gewoon hun gang gaan, alleen door mensen aangestoken branden werden geblust. Dat was en is het romantische idee van de milieubeweging: wat de natuur doet is natuurlijk en goed. Wat de mens doet, is kunstmatig en slecht. Omdat deze brand was veroorzaakt door een blikseminslag, werd er niet opgetreden. Men keek vertederd toe hoe de natuur haar eigen bomen in de as legde en haar eigen dieren uitrookte. Toen men ten slotte ontdekte dat de brand niet uit zichzelf zou doven, was het te laat. Op het laatst werd het leger ingezet om de vuurmassa's te bestrijden, maar wat over bleef leek nog het meest op het verkoolde landschap van Hiroshima na het bombardement. Zeven jaar later ziet het Yellowstone Park er nog altijd geteisterd uit. Vakantiegangers kamperen wanhopig in de ontbladerde bossen. Aan een zwartgeblakerde oever staat een visser. Zouden hier nog ergens dieren leven? In de hoop beren in het wild te zien, rijden wij naar het Bear Centre bij de westingang, maar hier zitten de beren gewoon in hokken achter tralies. Wij hadden evengoed naar Artis kunnen gaan. In een lokale krant, The Billing Gazette, lees ik een verslag van een milieu-activist. Hij is laaiend enthousiast over de brand van zeven jaar geleden. Wat is een brand in het licht van de evolutie? Het park herstelt zich, want overal beginnen nieuwe plantensoorten te groeien die nog niet eerder in het park zijn aangetroffen - een schitterend studieobject voor biologen. Mijn gevoel, mijn intuïtie en mijn boerenverstand zeggen dat hier verschrikkelijk wordt gelogen.

    • Max Pam