Verkiezingen in december; Begroting leidt tot val kabinet in Oostenrijk

WENEN, 13 OKT. Na zes weken vruchteloze strijd over de begroting voor 1996 is gisteren in Oostenrijk de coalitie-regering van de sociaal-democratische SPÖ en de conservatieve ÖVP gevallen.

Nieuwe algemene verkiezingen, de tweede in iets meer dan een jaar, zullen mogelijk al op 17 december aanstaande plaatsvinden. Vandaag kwam het Oostenrijkse parlement bijeen om zichzelf te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

De SPÖ van premier Franz Vranitzky en de ÖVP van vice-premier Wolfgang Schüssel konden het niet eens worden over de vraag hoe het begrotingstekort met 50 miljard schilling, ruim 7,2 miljard gulden, verminderd moet worden. De sociaal-democraten wilden het tekort bestrijden met hogere belastingen, de conservatien met ingrijpende bezuinigingen. De weigering van de SPÖ om besparingen goed te keuren werd door de coalitiepartner gezien als een breuk met het vorig jaar gesloten regeerakkoord.

Met de regeringscrisis komt een voorlopig einde aan de Grote Koalitie die Oostenrijk negen jaar regeerde. Recente opinipeilingen suggereren dat de vorming van een nieuw kabinet een moeilijke opgave wordt. ÖVP en SPÖ zouden ieder kunnen rekenen op ongeveer dertig procent van de stemmen, de rechts-populistische Freiheitlichen van Jörg Haider op ongeveer een kwart van de stemmen.

Haider, die fel oppositie voerde tegen de regeringscoalitie heeft de val van het kabinet met instemming begroet. “Ze hebben zich gedragen als een stelletje amateurs.”

Nieuwe verkiezingen openen, in ieder geval theoretisch, de mogelijkheid dat Haider regeringsverantwoordelijkheid krijgt. Schüssel van de ÖVP heeft bij zijn aantreden als partijvooritter en vice-premier dit voorjaar gezegd een coalitie met Haider slechts uit te sluiten voor de lopende regeerperiode. Haider zelf zei gisteren evenwel te verwachten dat, afhankelijk van de verkiezingsuitslag, de ÖVP eerst zou proberen de band met de sociaaldemocraten te herstellen. Schüssel en Vranitzky hebben zich niet over mogelijke nieuwe coalities uitgelaten.

De regeringscrisis had onmiddelijk gevolgen voor de aanstaande privatisering van het overheidsbelang in de op een na grootste bank, de Creditanstalt-Bankverein. Het ministerie van financiën heeft de verkoop van een deel van het 70-procentsbelang, verwachte opbrengst 18 miljard schilling, 3 miljard gulden, opgeschort. Geïnteresseerden moesten voor afgelopen maandag een bod uitbrengen op de aandelen van de staat, maar naar verluidt was het interesse voor de aandelen minimaal. Potentiële kopers zouden, geschrokken van de politieke onzekerheid en de snelle daling van de koersen op de Weense effectenbeurs, van een bod hebben afgezien.

Oostenrijk kampt al geruime tijd met een gebrek aan begrotingsdiscipline. Vorig voorjaar heeft de OECD het land al gemaand overheidsschuld en begrotingstekort terug te dringen. Deze week wees ook de Europese Unie in een zogenoemde 'blauwe brief' aan de regering op de noodzaak de overheidsfinanciën te saneren. Op het moment voldoet Oostenrijk niet aan de criteria die de Europese Unie heeft gesteld voor deelname aan de muntunie die in 1999 van start moet gaan. (Reuter, AFP, AP)