Van Zutphen en Blom

Kunstcentrum Begane Grond, Lange Nieuwstraat 2, Utrecht. T/m 29 okt. Wo t/m za 12-17u. Zo 13-17u.

Zien is geloven is de titel van een korte documentaire van beeldend kunstenaar Mels van Zutphen en cineast Sander Blom. De film gaat over een wetenschappelijk experiment om verschillen in waarneming aan te tonen. Het netvlies is opgebouwd uit staafjes en kegeltjes. De eerste zijn gevoelig voor contrasten; de laatste nemen alleen kleur waar. In de film wordt een proef uitgevoerd met twee ratten die in een gesloten, donkere kist een fractie van een seconde een beeld te zien krijgen dat is opgebouwd uit zwarte lijnen en gekleurde vlakken. Direct daarna vallen ze in een emmer ijskoude vloeibare stikstof waardoor het beeld op het netvlies van de bevroren beestjes behouden blijft. Met een laserstraal kunnen beide vormen van waarneming vervolgens afzonderlijk zichtbaar gemaakt worden: de lijnen in het oog van de ene rat en de kleuren bij de andere. Althans dat is de indruk die het filmpje weet te wekken. Die indruk wordt nog eens versterkt doordat aan het eind van het filmpje een vriendelijke neurofysicus uitlegt dat 'het bewijs' pas is geleverd als je voor het experiment maar één rat nodig zou hebben. Hoewel je het ziet, is het de vraag of je het moet geloven.

Behalve de documentaire zijn er in het Utrechtse Kunstcentrum Begane Grond nog drie 8mm filminstallaties te zien die voortborduren op thema's uit de documentaire. Erg opwindend zijn deze grijsgedraaide filmloops van bewegende lijnen niet. Op een andere zwart-wit film herkennen we het bedieningspaneel van de kist waarin de ratten werden opgesloten. Op een andere wand wordt, zo kort dat het nauwelijks zichtbaar is, het beeld geprojecteerd dat de ratten zagen. Als bezoeker prijs je je gelukkig dat je niet het slachtoffer bent van een wetenschappelijk experiment. Je valt niet door een luik in de vloer in een stikstofbad en je kunt het pand gewoon weer verlaten.

    • Din Pieters