Oostenrijks keuze

NA DE INEENSTORTING van het Zweedse model is nu het vrijwel identieke Oostenrijkse model aan de beurt. Pogingen van de Oostenrijkse Volkspartij om nog binnen de regerende coalitie de bakens zoveel mogelijk te verzetten zijn mislukt. Gisteren brak het verbond met de socialisten in tweeën, gevolgd door een verzoek aan de kiezer nog voor het einde van het jaar een nieuwe richting voor de landspolitiek aan te geven. Alsof deze daartoe nog de ruimte heeft.

Oostenrijk worstelt met vier verschijnselen die aan het eens indrukwekkende sociaal-economische succes een einde hebben gemaakt. Oost-Europa is meer en meer in staat de Oostenrijkse industrie weerwerk te geven, de toetreding van het land tot de Europese Unie heeft de bedrijvigheid tegelijkertijd in de frisse westenwind van de Europese concurrentie geplaatst, de politiek van de op de D-mark georiënteerde harde schilling noodzaakt tot ingrijpende sanering van het sociale bouwwerk, in het Oostenrijkse harmoniemodel werd het aanpakken van de privileges vele jaren op de lange baan geschoven. Vooral de bedrijven die voor de nationale markt werken, ondervinden nu de terugslag.

HET IS VERLEIDELIJK voor de Oostenrijkers om met een zekere nostalgie elkaar de verdiensten voor te houden van een economie die met behulp van beschermingsmaatregelen, een intensieve sociale begeleiding en een lage-lonenbeleid de competitie zoveel mogelijk buiten en de welvaart binnen wist te houden. Lage werkloosheid en zekerheid van de wieg tot het graf behoorden tot de verworvenheden. Maar dan zou worden vergeten dat Oostenrijk zich op een doodlopende weg heeft bevonden die vroeg of laat een einde aan dit paradijs zou hebben gemaakt. De gebeurtenissen en ontwikkelingen aan de andere zijde van de grens hadden nu eenmaal hun eigen onomkeerbaar momentum.

De suggestie dat er nog een derde weg zou zijn - de suggestie die opgesloten ligt in het bijna wanhopige beroep van de gevestigde partijen op de kiezer - is een verraderlijke. Oostenrijk heeft zijn richting bepaald. De Oostenrijkse export heeft daar al jaren geleden een voorschot op genomen, de achterblijvers voelen nu aan den lijve wat de nieuwe tijd betekent. Maar de politieke partijen hebben de moed gemist om, alvorens de keuze werd gemaakt, de kiezer de werkelijkheid voor te houden. Het is dan ook nogal hypocriet om diezelfde kiezer te vragen een keuze te maken waar de partijen al de voldongen feiten hebben geschapen.