De Russische ziel

TSL 19. 80 blz. ƒ11,50. Spuistraat 210, 1012 VT Amsterdam. Inl. 020-5253081

Volgens de redactie van het Tijdschrift voor Slavische Literatuur (TSL) zijn de West- en Oosteuropese literatuur de laatste jaren naar elkaar toegegroeid. Als bewijs voor deze stelling werd een fragment uit de cult-roman Sestra van de Tsjech Jáchym Topol (1962) vertaald, wat een heksentoer moet zijn geweest. 'D'r zijn diverse mogelijkheden... talrijke... maar jij loopt... je stond op en je loopt... het landschap is desolaat... aan de horizon zelfs hier en daar een brand... je loopt, je hebt het koud, wilt schijten en hebt honger... en tussen de bosjes kijk! een lijk... en je loopt... je voelt je niet zo best... en je bent zelfs een wijf!... maar een beetje een sjikse zou ik zeggen... en niet mooi, niet jong... je bent zwanger... van iemand... vast van een of andere soldaat....'

Een minder jonge maar even actuele auteur is de Gogoleske Rus Joeri Mamlejev, die van 1975 tot 1988 in Amerika en Parijs woonde maar nu weer terug is in Moskou. Tegen vertaler Suïntha Uiterwaal zei hij als banneling en als repatriant grote aanpassingsmoeilijkheden te hebben ondervonden. 'Een vreemd land, met een andere cultuur, een andere psychologie en een andere taal, blijft voor een buitenlander tot op zekere hoogte altijd ontoegankelijk. Bij mijn terugkomst in Moskou, dat mij natuurlijk nog steeds vertrouwd voorkwam, bevond ik mij de eerste tijd in een psychologische shock-toestand. (-) Zelfs de ontmoeting met mijn moeder was een schokkende gebeurtenis.' De twee opgenomen korte, absurdistische verhalen zijn op-en-top Russisch. Mamlejev gelooft dan ook in die legendarische 'Russische ziel' die noch door zeventig jaar communisme, noch door de Westerse cultuur aangetast kan worden.

Veel aandacht is er in dit nummer voor het op kleinere schaal al haast even legendarische gebekvecht van Nederlandse slavisten over vertalingen uit het Russisch. Van de Kroaat Miroslav Krleza (1893-1981) werd een anti-oorlogsverhaal opgenomen dat 'naadloos aansluit bij de oorlog en politieke problemen op de Balkan in onze tijd'. ' 'Er was een tijd zonder oorlog en die zal er weer zijn!' 'Vrouwen zijn weliswaar slecht geworden, maar hun mannen in kazernes en ziekenhuizen ook niet beter!' 'Ieder zijn deel! De toekomst zal het leren! Alles op z'n tijd. Aan elke macht komt een einde!' '