Slag om orders kleine belegger is losgebarsten

AMSTERDAM, 12 OKT. Terwijl de kleine belegger in de Verenigde Staten al jarenlang bodemprovisies bij aan- en verkoop van zijn effecten betaalt, kwam het zogeheten discountbroken in Nederland tot nog toe maar moeizaam van de grond. De slag om de particuliere effectenorder barst nu echter ook hier los. Nog geen drie weken geleden verlaagde de Postbank haar toch al scherpe provisietarieven met minimaal 20 procent. Gisteren zette ook SNS bank het mes in haar tarieven: de kleine belegger kan voortaan 40 à 50 procent goedkoper terecht. SNS claimt nu de goedkoopste van Nederland te zijn op een markt met een omvang van jaarlijks 600 miljoen gulden.

Op de hoofdkantoren van de overige banken en bij de commissiehuizen ziet men deze ontwikkeling met lede ogen aan. De aan- en verkooporders van de kleine belegger en het in bewaring nemen van diens effecten vormen een welkome aanvulling op de dienstverlening aan instituten als pensioen- en beleggingsfondsen. Die nemen het merendeel van de omzet op de effectenbeurs voor hun rekening, alsook een aanzienlijk deel van de omzet op de optiebeurs.

ABN Amro, grootste partij op de Amsterdamse effectenbeurs met naar eigen opgave 500.000 effectenklanten, wordt niet zenuwachtig van de opkomst van de discountbrokers, zo verzekert een woordvoerster. Sinds februari neemt de bank een proef met een discountlijn. Een groep van 4.000 klanten geeft daarop zijn orders door. Volgens een woordvoerster loopt de proef goed, maar is het nog niet zeker of ook ABN Amro een discountlijn in de markt introduceert. “Daar wordt nog druk op gestudeerd”.

Traditioneel dicteerde de Vereniging voor de Effectenhandel de provisietarieven. In 1990 werden ze vrijgegeven. Direct kwamen nieuwe partijen op de markt. De Postbank met een beursorderlijn en Boeken Discount Brokers, een dochter van SNS bank, die zich richt op de grotere belegger, die orders boven de 50.000 gulden doet. Beide doken ver onder de tot dan toe geldende tarieven.

Dat is vooral mogelijk omdat zij in tegenstelling tot de meeste aanbieders geen beleggingsadvies verstrekken. Want of de belegger daar nu wel of geen prijs op stelt, de kosten van advies rekent een bank door in haar provisie. Een research-afdeling, redeneert de bank, moet immers ook worden betaald. Evenals dat geldt voor haar distributienetwerk.

De nieuwe aanbieders werken met een veel gunstiger kostenstructuur. Zo werkt SNS vanuit het hoofdkantoor in Den Bosch, dat is aangesloten op het geautomatiseerde handelssysteem van de Amsterdamse effectenbeurs en vanaf volgend jaar ook optiebeurs.

Naast fors lagere tarieven presenteerde SNS gisteren een noviteit. Wie effecten bij een bank in bewaring geeft, krijgt periodiek een afrekening. Daarop staat vaak een hele lijst van kosten. De bank berekent onder meer bewaarloon, dividendprovisie, mutatieprovisie, transferprovisie en een regeltarief. Dat loopt in de papieren en is bij een gespreide portefeuille snel onoverzichtelijk, stelde SNS vast. Wie bij haar een rekening opent krijgt te maken met een vast tarief. Maandelijks wordt 10 gulden aan beheerkosten berekend tot een portefeuillewaarde van 200.000 gulden. Elke ton meer kost 5 gulden extra.

Discounters als SNS mikken op de mondige, hoog opgeleide klant die geen behoefte heeft aan beleggingsadvies, maar liever goedkoper uit is. Daarvoor krijgt hij dan wel een tot op het bot uitgekleed produkt. Zo zijn transacties via de zogeheten SNS Budget Effectenlijn beperkt tot de meeste produkten die in Nederland aan de effecten- en optiebeurs staan genoteerd. Voordelig aandelen kopen op een buitenlandse beurs is er niet bij.

De Nederlandse provisiemarkt is omvangrijk en groeit bovendien. De belangstelling voor vermogensvorming door beleggen neemt toe. Belangrijke oorzaak is volgens SNS het afnemend vertrouwen in het toekomstige sociale voorzieningenniveau. Ook leidt de vergrijzing ertoe dat een groeiende groep dertigers door vererving een vermogen in de schoot krijgt geworpen.

Omdat beleggingsfondsen lang niet altijd de voorgespiegelde hoge rendementen waarmaken is zelf beleggen een alternatief. Daar komt nog bij dat veel vermogensbeheerders van de grote banken en commissiehuizen hun neus optrekken voor de particulier die minder dan een half miljoen gulden bij hen wil onderbrengen.

Het aantal Nederlandse effectenbezitters schat SNS op 1,2 miljoen. Het gemiddelde bedrag dat beleggers jaarlijks kwijt zijn aan allerlei provisiekosten ligt volgens de bank op 500 gulden, wat de totale marktomvang brengt op 600 miljoen gulden. Het aantal beleggers dat een porteuille heeft tot vier ton taxeert SNS op circa 80 procent.

De bank verwacht dat binnen enkele jaren het percentage Nederlandse beleggers dat 'adviesloos' handelt, gelijk zal zijn aan dat in de VS. Daar maakt nu 20 procent van de beleggers gebruik van deze faciliteit. In Nederland is SNS potentiële doelgroep daarmee 240.000 klanten.

Het hoeft niet lang meer te duren of dat marktsegment is geheel door discounters afgedekt. De Postbank, die recentelijk stelde dat 60.000 beleggers van haar beursorderlijn gebruikmaken, wil binnen twee jaar dat aantal vergroten tot 100.000. Boeken Discount Brokers bedient volgens SNS enkele duizenden grotere beleggers. SNS hoopt op termijn via haar Budget Effectenlijn 60.000 kleine beleggers aan zich te binden. SNS verwacht al winst te maken bij 1000 actief handelende klanten.

    • Hendrik Jan van Oostrum