Franc en Fransen

De bewering van Friederike de Raat (NRC-Handelsblad, 6 oktober) dat de gouden écu die werd geslagen om als losgeld te dienen voor de bevrijding van Jan de Goede (1319-1364), “de naam franc (vrij) kreeg naar de 'bevrijdende' rol van de munt”, behoeft enige nuancering.

De grote kenner van de Romaanse talen Walther von Wartburg, een Duitstalige Zwitser en auteur van onder met het Französisches Etymologisches Wörterbuch (FEW), zegt namelijk in zijn 'Dictionnaire Etymologique de la langue Fran,caise' dat de naam van de munt franc een inkorting is van het opschrift dat de genoemde munt droeg, namelijk Francorum rex. Het feit dat de inkorting niet heeft geleid tot een vorm van rex, maar tot franc, kan inderdaad verklaard worden doordat het nieuwe substantief franc door de tijdsomstandigheden een woordspeling vormde met het reeds bestaande adjectief franc dat in de middeleeuwen vrij betekende.

Overigens zij hier aan toegevoegd dat Von Wartburg zijn Franse vakgenoten zo ver achter zich had gelaten dat dezen hem tijdens zijn leven niet de eer hebben willen bewijzen die hem toekwam. 'Le Monde' heeft deze houding gelaakt, nadat Von Wartburg was overleden op 15 augustus 1971. Net zoals de 'Académie Fran,caise' spijt had gekregen dat zij de Molière niet in haar gelederen had opgenomen en dit had trachten goed te maken door naderhand een buste van Molière te plaatsen met het opschrift: 'Rien ne manque à ta gloire, mais tu manges à la nôtre'.