Eén schending gemeld; Bestand begroet met vreugdevuur

SARAJEVO, 12 OKT. In Bosnië is vannacht om één minuut na middernacht een staakt-het-vuren ingegaan. In de Bosnische hoofdstad waren de uren daarna wel geweerschoten te horen, maar het ging daarbij om vreugdevuur van opgetogen soldaten. Gisteren werd in het noordwesten van Bosnië nog fel gevochten.

Vandaag werd één melding van een bestandsschending bevestigd: in Sarajevo werd om twee uur vanochtend een flatgebouw door een raket getroffen.

In Brussel hebben de NAVO-ambassadeurs de laatste hand gelegd aan een 'operationeel concept' voor de legering van een implementatiemacht in Bosnië, na de ondertekening van een vredesakkoord. Duitsland stelde gisteren vijfduizend man ter beschikking van die implementatiemacht.

De VN waarschuwden dat het nog enige tijd kon duren voor in Bosnië alle commandanten te velde van het bestand op de hoogte zouden zijn, en dat wellicht nog sprake zou zijn van gevechten. Er werden uit het noordwesten van Bosnië wel bestandsschendingen gemeld, door beide partijen, maar die werden niet door de VN bevestigd. Premier Silajdzic van Bosnië zei vanmiddag in Brussel ondanks de bestandsschendingen optimistisch te zijn over de kans op vrede. EU-bemiddelaar Bildt sprak van “een historische dag”.

Het bestand heeft een looptijd van zestig dagen. In die periode moeten de partijen verder werken aan een vredesakkoord. Daartoe komen ze op 31 oktober in de Verenigde Staten bijeen. De Amerikaanse bemiddelaar Holbrooke keert volgende week naar ex-Joegoslavië terug, nadat hij eerst in Moskou heeft overlegd met de Russische regering, samen met afgevaardigden van de landen van de internationale contactgroep.

Gisteren was in het noordwesten van Bosnië nog sprake van hevige gevechten tussen het Vijfde Legerkorps van het Bosnische regeringsleger en de Bosnische Serviërs. De regeringstroepen slaagden erin Sanski Most op de Bosnische Serviërs te veroveren, maar die meldden gisteravond de stad te hebben heroverd.

Generaal Atif Dudakovic, de commandant van het Vijfde Legerkorps, zei gisteren dat de recente veroveringen zijn leger in staat stellen binnen afzienbare tijd de Servische bolwerken Prijedor en Banja Luka te “bevrijden”. In die steden worden die uitlatingen niet als loze dreigementen beschouwd. Uit Prijedor werd bericht dat de autoriteiten alles doen om een massale vlucht van inwoners te verhinderen. In beide steden geldt een nachtelijk uitgaansverbod, zijn scholen en restaurants gesloten en is de verkoop van alcohol verboden. De burgemeester van Banja Luka liet weten dat de Bosnische Serviërs “voor elke straat en voor elk gebouw” van de stad zullen vechten.

Pagina 5: 'Etnische zuiveringen bedreiging voor bestand'

De Bosnische minister van buitenlandse zaken, Muhamed Sacirbey, zei gisteravond dat de voortgaande 'etnische zuivering' van Banja Luka en Doboj door de Bosnische Serviërs het bestand bedreigt. “Als de etnische zuivering doorgaat is dit geen staakt-het-vuren”, aldus Sacirbey. “We zullen niet werkeloos toezien als de oorlog plaatsmaakt voor een andere oorlog, de oorlog van de etnische zuivering.” Sacirbey zei dat de eis, de 'etnische zuivering' te beëindigen, geen nieuwe voorwaarde voor het bestand is. Maar hij waarschuwde wel dat “te veel aandacht” wordt besteed aan het simpelweg beëindigen van de gevechten, en te weinig aan de zaak van de rechten van de mens en democratie in Bosnië.

De Amerikaanse president Clinton verwelkomde het bestand als een kans om de geschillen aan de onderhandelingstafel op te lossen. Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken onderstreepte dat het nieuwe bestand weliswaar het 35ste in de Bosnische oorlog is, maar dat het meer kans maakt dan de voorgaande: “Dit bestand is volgens ons anders. De Verenigde Staten hebben het tot stand gebracht. Wij hebben er onze geloofwaardigheid, onze invloed en diplomatieke druk in gestoken”, zo zei een woordvoerder van het State Department.

Het tot gisteravond voortdurende offensief van de Bosnische regeringstroepen, de Bosnische Kroaten en eenheden van het Kroatische leger heeft in het noordwesten van Bosnië veertigduizend Bosnische Serviërs op de vlucht gedreven, dertigduizend burgers uit Sanski Most en tienduizend inwoners van Mrkonjic Grad, dat dinsdag in handen van de regeringstroepen viel. De meeste vluchtelingen hebben hun toevlucht gezocht in Prijedor.

Aan de andere kant van de frontlijn is sprake van intensieve 'etnische zuiveringen' door de Bosnische Serviërs, die gepaard gaan met moord, foltering en roof. Volgens VN-waarnemers proberen de Bosnische Serviërs heel het noorden van Bosnië voor zover ze dat nog controleren, te 'zuiveren' van moslims en Kroaten. De campagne is het werk van de beruchte militieleider Zeljko Raznjatovic, alias Arkan. (Reuter, AP, AFP)