Amsterdam bouwt milieuwijk zonder auto's

In de Amsterdamse Staatsliedenbuurt worden milieuvriendelijke woningen gebouwd in een wijk met moestuintjes en heggen in plaats van hekken. Auto's mogen er niet in.

AMSTERDAM, 12 OKT. De slagen van een heimachine galmen door de Van Hallstraat in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Een bulldozer effent het terrein waar voorheen de Gemeentelijke Waterleidingen waren gehuisvest. Vijf jaar geleden kondigde dit bedrijf aan van het terrein te vertrekken. In het stadsdeel Westerpark verrijst nu een autovrije wijk met zeshonderd milieuvriendelijke woningen.

Het initiatief voor de milieuwijk komt van het stadsdeel Westerpark. Wethouder M. van Lierop (bouwen en wonen) zegt dat het stadsdeel met de wijk tegemoetkomt aan de wensen van de bewoners van de Staatsliedenbuurt. Die lieten in enquêtes weten vooral behoefte te hebben aan groen in de wijk. Verder stoorden bewoners zich aan de overvloed aan auto's in de buurt. De wijk in aanbouw is dan ook volledig autovrij. Bewoners moeten maximaal 75 meter lopen om hun auto van de aan de rand gelegen parkeerplaats op te halen.

De wijk is, met zeshonderd woningen op een terrein ter grootte van tien voetbalvelden, dichtbevolkt. Heggen in plaats van hekken, moestuintjes, struiken, bomen en een waterplas in het midden van de wijk moeten de hoge bouwdichtheid compenseren.

Op het terrein komen huur- en koopwoningen, die begin 1997 worden opgeleverd. Met de aanleg van de wijk is een bedrag gemoeid van 117 miljoen gulden.

Stichting ECO-plan, een samenwerkingsverband van vijf Amsterdamse woningbouwcorporaties, past verschillende waterbesparende maatregelen in de wijk toe. Zo spoelen bewoners hun toilet met regenwater dat in een reservoir is opgevangen. In de milieuwijk verdampt een overschot gedeeltelijk in open goten op het terrein, de rest komt terecht in een grote plas in het midden van het woongebied. In de badkamers komen waterbesparende douchekoppen en in de waterleidingen 'doorstroombegrenzers'.

Ook het ophalen van huisvuil geschiedt op een milieuvriendelijke manier. In twee bakken in het keukenblok wordt het restafval direct gescheiden van het groente-, fruit- en tuinafval. Bewoners legen de bakken in ondergronds aangelegde containers aan de rand van de wijk. Een keer per week zuigt de Stadsreiniging het afval uit de containers. Het is niet denkbeeldig dat ook mensen die in de nabijheid van de milieuwijk wonen niet langer zullen wachten op de ophaaldag en dankbaar gebruik gaan maken van de vinding. “Dan moet de Stadsreiniging maar wat vaker langskomen”, redeneert projectleider G. Lageman van Stichting ECO-plan.

De woningen worden gebouwd met milieuvriendelijke materialen zoals staal, baksteen en naald- en loofhout in plaats van het milieuonvriendelijke zink, lood en tropisch hardhout. Adviesbureau Boom toetste de wijkvoorzieningen en diende als vraagbaak voor Stichting ECO-plan. C. Bouwens van het adviesbureau is niet geheel tevreden over de materiaalkeus. “De keuze had kunnen vallen op milieubewustere materialen. Meer houtskeletbouw bijvoorbeeld in plaats van beton. Maar ja, dan zit je weer met meer geluidsoverlast en het is duurder.”

De potentiële bewoners waren van meet af aan betrokken bij de ontwikkeling van de wijk in vijf zogenaamde ontwerpteams. Vijf architecten hebben ieder een deel van de wijk ontwikkeld. Opbouwwerker A. Meulenbroek begeleidde zo'n 75 bewoners in een van de ontwerpteams. “De mensen in de ontwerpteams zijn een afspiegeling van de bewoners in de Staatsliedenbuurt. Ze komen niet zo zeer uit de milieuhoek. Ze voelen zich gewoon aangesproken.”

D. van Weele staat op de wachtlijst voor een woning in de nog naamloze wijk. Haar twijfels over het GWL-terrein nemen met de dag toe. Was ze in het begin nog enthousiast over de milieuvriendelijke toepassingen in de wijk, nu overweegt ze om af te zien van een woning. “Veel geplande milieu-aspecten zijn verdwenen. Het is nu voornamelijk een autoluwe wijk. Zo komen de aangekondigde zonnecollectoren er niet en zijn de bouwmaterialen niet allemaal even milieuvriendelijk.” Ook baart de hoge bouwdichtheid haar zorgen. “Die wijk komt behoorlijk vol te staan. Een aantal woonblokken staat maar een paar meter uit elkaar.” A. Oldenburger vindt het idee van wonen in een milieuwijk 'leuk', maar het is voor hem niet van doorslaggevende betekenis. “Ik sta al tien jaar op een wachtlijst voor een nieuwe woning. Ik wil wat meer comfort.”

    • Patrick Smit