Tweede Kamer akkoord met nabestaandenwet

DEN HAAG, 11 OKT. De Tweede Kamer is gisteren akkoord gegaan met de invoering van de Algemene Nabestaandenwet (ANW), waardoor het aantal weduwen en weduwnaars dat aanspraak kan maken op een uitkering flink wordt teruggedrongen.

De nieuwe wet komt in de plaats van de uit 1959 stammende Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW). Op voorstel van de coalitiefracties PvdA, VVD en D66 werd het kabinetsvoorstel op een aantal punten gewijzigd, waardoor weduwen en weduwnaars meer zelf mogen verdienen alvorens hun uitkering wordt gekort. Een ander gevolg hiervan is dat mensen die hebben samengewoond maar niet getrouwd waren, in aanmerking komen voor een nabestaandenpensioen als hun partner is overleden. Omgekeerd verspelen weduwen of weduwnaars die gaan samenwonen hun uitkering.

De grootste oppositiepartij, het CDA, stemde tegen het wetsvoorstel. Deze fractie vond het te ver gaan dat grote groepen weduwen als gevolg van de nieuwe wet geen uitkering krijgen. Een CDA-voorstel om alle nabestaanden ten minste een uitkering van 30 procent van het minimumloon te geven, ongeacht hun inkomen, werd verworpen.

De nieuwe wet, die waarschijnlijk 1 april volgend jaar ingaat, heeft tot gevolg dat vrouwen en mannen die weduwe of weduwnaar worden, 45 jaar of jonger zijn en geen kinderen hebben, geen recht hebben op een nabestaandenpensioen. De AWW kende een leeftijdsgrens van 40 jaar.

Een belangrijk verschil is verder dat de AWW geen inkomenstoets kende. Iedere kinderloze weduwe of weduwnaar boven de 40, danwel van een jongere leeftijd maar dan met kinderen, had recht op een uitkering. Straks is dat alleen het geval als de nabestaande zelf niet genoeg verdient. Een nabestaande mag 50 procent van het minimumloon en nog een derde van het meerdere verdienen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering (70 procent van het minimumloon). Bij een hoger eigen inkomen wordt de uitkering lager of vervalt geheel.

In alle gevallen blijft er wel recht op een uitkering voor kinderen onder de achttien jaar. Deze zogenoemde halfwezenuitkering bedraagt netto 20 procent van het minimumloon en is dus inkomensonafhankelijk.

De nieuwe regels gaan in de loop van volgend jaar gelden voor degenen die na inwerkingtreding van de wet weduwe of weduwnaar worden. Voor de huidige nabestaanden verandert de situatie met ingang van 1 januari 1998. Dan gaat voor hen de inkomenstoets gelden, waarbij voor degenen die voor 1941 zijn geboren geldt dat ze in elk geval recht houden op een uitkering van 30 procent van het minimumloon.

Het is de tweede keer dat de Tweede Kamer de Algemene Nabestaandenwet aanneemt. Dat gebeurde ook al onder het vorige kabinet, van CDA en PvdA. Maar toen stuitte het wetsvoorstel op bezwaren in de Eerste Kamer, die over de nieuwe ANW nog moet oordelen.